Bai 15- Cách Tầm Soát Một CP sau kỳ Báo Cáo KQKD

(Giai đoạn 1: Tìm ứng viên thô)

Trong bài viết này tôi trình bày giai đoạn một của cách tầm soát trước khi vào ma trận (bản Excel), cách thức để tìm ra các ứng cử viên thô, chúng mới chỉ là thô thôi, còn rất nhiều việc phải làm tiếp theo. Bạn phải làm tất cả chúng trong hàng quý. Khi một CP đã vào mục tiêu rồi thì bạn theo dõi ở nhiều khía cạnh nữa. (Có hàng nghìn công ty nên phải lọc hết)

Việc cần thiết là các bạn phải làm thật nhiều để quen và hiểu sâu vấn đề, không thể có chuyện làm giàu mà không bỏ công sức. Ai không chịu nghiên cứu thì đừng mong điều đó, và không ai ngồi rảnh đi chia sẽ cả. ĐÂY LÀ LẦN TÔI TRÌNH BÀY DUY NHẤT CÁC BẠN ĐỪNG CÓ HỎI LẠI SAU NÀY NỮA.

=> Bạn vào https://finance.vietstock.vn/ket-qua-kinh-doanh/ để tải File kết quả kinh doanh hàng quý, bán niên và năm của các công ty (lưu ý là KQKD này có từ 1-30 ngày ngay sau ngày kết thúc quý). Hoặc vào trực tiếp các công ty, hoặc cơ sở dữ liệu khác. Việc bạn tự thống kế sẽ mất rất nhiều thời gian.

Bỏ công sức ra trình bày thì các bạn hãy lấy về mà nghiên cứu, cái gì không rõ hoặc không biết ngồi động não, seach các kiểu nha các bạn. Hỏi tui túi bụi trả lời rất vất vả, chỉ hỏi các vấn đề nào thật sự quan trọng.

Hãy chia sẽ, cảm ơn các bạn

Read More

Chia cổ tức bằng phát hành CP thưởng

 Chia cổ tức bằng phát hành CP thưởng.

Vào lúc thị trường thuận lợi (VNI trend tăng).

1- Giá CP đạt đỉnh ngay khi ra tin thông báo ngày chốt quyền ví dụ như CTG, MBB,

2- Giá Cp đạt đỉnh trước ngày GDKHQ, trước đó ra tin thông báo chốt quyền nhưng vẫn còn tăng tiếp . vd: HPG ( do vẫn bơm tin tốt về giá thép tăng).

Lưu ý vậy nhé các chứng sĩ.

Còn vào downtrend thì tèo hết.

Read More

HPG - trước và sau khi chia thưởng CP 40% - chốt DS ngày 1/6/2021

 Truong hop: HPG 

Ra tin chia thưởng ngày 17/5/2021 thì giá cổ phiếu còn tin tốt về giá thép  nên tăng tiếp đến ngày 31/5- ngày giao dịch ko hưởng quyền.

Hòa Phát chốt quyền chia cổ tức và thưởng cổ phiếu tỷ lệ 40%

Doanh nghiệp chốt quyền chia cổ tức năm 2020 vào ngày 1/6, ngày thanh toán cổ tức tiền mặt là 11/6.Hòa Phát sẽ phát hành thêm 1,16 tỷ cổ phiếu để chia cổ tức cổ phiếu tỷ lệ 35%.

Thứ hai, 17/5/2021, 09:48 (GMT+7)

Tập đoàn Hòa Phát (HoSE: HPG) thông báo ngày 1/6 là ngày đăng ký cuối cùng chốt danh sách cổ đông trả cổ tức 2020. Theo đó, doanh nghiệp sẽ chia cổ tức bằng tiền tỷ lệ 5%, 1 cổ phiếu được nhận 500 đồng. Ngày thanh toán 11/6. Tổng số tiền dự chi ra khoảng 1.657 tỷ đồng.

Đồng thời, doanh nghiệp sẽ chia cổ tức cổ phiếu tỷ lệ 35%, 20 cổ phiếu được nhận 7 cổ phiếu mới. Số lượng cổ phiếu phát hành thêm gần 1,16 tỷ cổ phiếu, vốn điều lệ Hòa Phát dự kiến tăng lên 44.726 tỷ đồng.

Read More

Kinh nghiệm tính EPS khi CTy phát hành CP hoặc chia thưởng - Truong money

1. Thường các tổ chức tính lượng lưu hành CP sau khi phát bằng Phương pháp bình quân. Tuy nhiên nó không phản ánh đúng giá trị thật tương lai. Ví dụ công ty có 1 tỷ CP, chia 1 tỷ nữa = 2 tỷ. Người ta có thể tính giá trị lưu hành bình quân ví dụ là 1.5 tỷ chẵn hạn.

2. Các bạn không nên tính theo như vậy. Các bạn cứ lấy toàn bộ LNST đem chia cho toàn bộ CP đang lưu hành, hoặc sắp về là ra EPS. LNST này là lợi nhuận 4 quý gần nhất. 4 quý gần nhất là gì là quý hiện tại bạn đang tính và 3 quý gần nhất phía sau.

3. Khi bạn tính EPS bạn phải loại bõ các LNST không đến từ kinh doanh chính, mang tính bất thường, ví dụ như bán tài sản, bán CP, thoái vốn… bài trước đã nói. Nhầm tránh đi vào vết xe đổ ảo về giá CP.

4. Các LNST của quý tương lai tính bằng PP dựa trên quá khứ là tốt. Tuy nhiên lúc công ty đang bùng nổ nó vẫn sai lớn, sự cập nhật và kinh nghiệm ở đây là rất quan trọng. Việc kinh doanh có thể biến động lớn từng tuần ngoài kia, đây cũng là bằng chứng bạn phải đi chuyên sâu dần vào. Không một tổ chức nào có thể bao hàm được nó, huống gì là các bạn. Chỉ bộ phận tài chính kế toán chính công ty mới cảm nhận tốt nhất. (Vì vậy người ta gọi là giao dịch nội gián là vậy) Lâu ngày kinh nghiệm này giúp bạn đi gần hơn con số tốt nhất bởi dự báo của các bạn.

Chúc một buổi sáng tốt lành, mỗi cái note này thôi mà rất nhiều người mắc sai lầm.

Read More

MARGIN: Nguyên nhân chính dẫn đến thua lỗ trên TTCK

Trong bài viết này, tôi sẽ chỉ ra cho mọi người chưa rành về margin, hiểu rõ hơn vấn đề, và cách sử dụng. Việc sử dụng quá bừa bãi hiện nay chính là các nhát dao đâm chết bạn. TT giết bạn rất khó, Nhưng margin giết thì rất dễ. Bạn biết đó 2010 CTCK cho bạn dùng margin 2:8, 1:10. Kết quả là không những NĐT chết thảm sát diện rộng, mà còn có CTCK mất vốn đến 2000 tỷ đồng là có thật. Tôi chính mắt thấy 2 người mà nợ CTCK hàng trăm tỷ, mất hoàn toàn khả năng thanh toán, bán 7 cái nhà vẫn không ăn thua. Bạn phải thấm nó. Để không nên lạm dụng. Tất nhiên margin cũng là thứ làm bạn đạt lợi nhuận lớn và cực kỳ nhanh, tôi không phủ nhận nó, chỉ là hãy lượng sức mình, hay đặt ra tiêu chuẩn trước mà thôi.

Margin: là việc nhà đầu tư có thể sử dụng khoản vay từ công ty chứng khoán để mua thêm cổ phiếu và sử dụng chính những cổ phiếu này để đảm bảo cho khoản vay. Thông thường chúng ta hay dùng là margin sau mua, tức là tỷ lệ ký quỹ (margin) = Tài Sản ròng/giá trị danh mục. Ví dụ bạn bỏ ra 50% để mua một danh mục 100%, hay là bạn bỏ ra 50 triệu đồng để mua danh mục 100 triệu đồng, đây là tỷ lệ margin 50%(1:2).

1. Hệ quả khi sử dụng margin

=> Trả lãi vay thường quanh 1% tháng

=> Giá CP biến động tác động nhanh đến danh mục, lãi lỗ

=> Khi tỷ lệ margin đi xuống tài khoản bạn trở nên rủi ro, và khi giá CP CP đi xuống mạnh rủi ro tăng cực kỳ nhanh.

=> Ngưỡng Call margin đây là ngưỡng dưới an toàn CTCK sẽ gọi bạn bổ sung tiền hoặc sẽ bán một phần CP hoặc bán hết để đảm bảo ngưỡng an toàn.

2. Mức lỗ tài sản ròng trong margin khi giá CP giảm

=> Khi bạn margin tỷ lệ 50%, Giá CP giảm 10% điều này có nghĩa bạn lỗ 20% tài sản ròng. Bạn muốn hòa vôn cho danh mục giá CP cần tăng trở lại 25%. (Giá CP giảm 10% bạn phải lãi 25% mới hòa vốn)

=> Margin 50%: Khi giá giảm 30% tài sản ròng của bạn vơi đi 60%. Bạn muốn hòa vốn phải lãi trở lại 150% tài sản ròng. Giá CP giảm 30%, bạn phải gỡ lại mức lãi 150%. thật khốc liệt.

=> Một số lượng không nhỏ đang dùng margin 1:3, Khi giá CP giảm 10%, bạn lỗ 30%. Bạn phải lãi 43% tài sản ròng mới hòa vốn, Khi bạn lỗ danh mục 20% thì giống như trên bạn phải lãi 150% tài sản ròng mới hòa vốn. Và khi giá CP giảm 30% cũng có nghĩa bạn đã cháy tài khoản khét lẹt.

*** Chốt lại vấn đề, CP là một ngành có lợi cho kinh tế quốc gia trong dài hạn, là tài sản của NĐT. Đầu tư đúng đắn là không sử dụng margin, bởi vì phần đông đảo NĐT có sự hiểu biết sâu rộng về CP không lớn, margin là một con dao 3 lưỡi cái Cán ở giữa và đâm bạn chết bất cứ lúc nào, hướng nào. Theo quy luật tự nhiên 80% số người trên TTCK sẽ không hiểu sâu về CP vậy mà còn sử dụng margin nữa thì sẽ đi về đâu?

LỜI KHUYÊN CỦA TÔI, BẠN PHẢI CHẮC CHẮN RẰNG, KẾ HOẠCH & NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG BẠN PHẢI BIẾT RÕ KHI ĐÓ HÃY SỬ DỤNG MARGIN. ĐA SỐ NĐT ĐẾN RỒI ĐI VỚI TTCK ĐỀU TẠI MARGIN MÀ THÔI.

Một lưu ý nữa, bạn chọn cp đã quá tệ rồi, con ưa thích chọn CP kinh doanh chẵn ra hồn gì, thì dùng margin giống như bạn đang ở trong thế tứ bề thọ địch, đã chống 3 thứ trên thị trường rồi, nay còn chóng những thằng cha bán phở nữa…

3. Sử dụng margin cho trading quanh năm

=> Đây là khẩu vị của rất rất nhiều NĐT, những người này rất ưa thích dùng margin, Chỉ riêng chi phí giao dịch của họ phải chiếm 50-100% tài sản ròng/năm. Rủi ro cực kỳ lớn.

=> Tôi không khuyến khích làm điều này, nên mục này tôi không viết, mặc dù tôi hiểu rõ và có thể áp chỉ dẫn dụng được. Chết thì ráng chịu, không nên đưa ra cách sử dụng này. Làm giàu cho môi giới, làm giàu cho CTCK, làm giàu cho thuế phí mà thôi.

=> Đặc tính của kiểu ưa thích này là cho bạn thắng thoải mái, thắng sướng thì thôi. Chỉ cần bạn thua một trận là trắng tay. 100-1=0, câu nói tôi nói suốt thời gian dài là “BẠN THẮNG 99 TRẬN CHỈ ĐỦ ĐỂ TRẢ CHO TRẬN THỨ 100 THUA”

4. Margin cho CP đã tầm soát chất lượng cực kỳ cao trong thời kỳ bão hòa, thị trường không nóng

=> Tỷ lệ tiền mặt và tỷ lệ nắm giữ bình thường tùy theo CP đó và thời gian mà bạn có những nguyên tắc rõ ràng.

=>Cách 1: Trong giữa hai kỳ báo cáo lợi nhuận, thường giá CP sẽ có những lúc giảm 7-15% hoặc giảm 20% do tác động tâm lý, do thông tin thị trường, do diễn biến của thị trường. LÚC NÀY CÓ NHIỀU NĐT DÀY KINH NGHIỆM NGƯỜI TA DÙNG MARGIN ĐỂ GIA TĂNG CP Ở NHỮNG CHỐT CHẶN NGƯỜI TA TÍNH TOÁN TRƯỚC, khi cân bằng và bước vào đợt tăng giá mới tỷ lệ margin này được đẩy lên cao. Khi giá CP lắp đầy một định giá mới theo kỳ báo cáo được công bố, người ta hạ tỷ lệ margin về 0 (bán phần margin dần cho đến hết). Sau đó người ta đợi lại giữa 2 kỳ báo cáo tiếp theo. (1)

=> Cách 2: Khi giá CP đạt cân bằng (đã tạo nền giá, gap được lấp đi) đồng thời, dòng tiền vào CP tăng lên, xuất hiện chu kỳ tăng giá ngắn hạn mới. Người ta bắt đầu sử dụng margin đây là điểm an toàn, Khi hiệu quả tăng lên, tức giá đã tăng lên, người ta lại đẩy tỷ lệ margin lên cao cho đến kịch khung. Mục đích là gia tăng lợi nhuận nhanh chóng. (2)

=> Cách 3: Lấy lãi để chống lại rủi ro, Tức là khi đang nắm giữ CP bằng tiền mặt, giá CP càng tăng thi KL mua vào tăng theo. Chú ý là điểm tăng KL là vùng cân bằng chứ không phải máy móc giá tăng là KL tăng lên thông qua margin. Hay nói cho dễ hiểu là càng tăng margin càng lớn. Cách này người ta dồn hết hỏa lực margin cho những đợt tăng giá mà kế hoạch được vạch ra trước. (3)

(1) , (2), (3) Cả 3 cách trên bạn đều phải đặt giới hạn bán phần margin khi các ngưỡng an toàn mà bạn định trước bị phá bỏ. Điều này bắc buộc bạn phải tuân thủ 100%.

*** Ở những CP, cho dù chất lượng đến mấy, bạn sử dụng margin vô tội vạ. Bạn lỗ, xanh cỏ, trắng tay chỉ còn là vấn đề thời gian mà thôi. Đây cũng chính là lời giải cho 80% NĐT thua lỗ trên TTCK. Tại sao các quỹ thường lãi rất tốt, các tổ chức hiếm khi thua lỗ là vậy. Bởi vì họ không sử dụng margin, danh mục chọn lựa CP có những tiêu chuẩn đề ra trước. Học chỉ không thể siêu lãi như một số NĐT cá nhân mà thôi. Thứ người ta có là lãi kép trong 5-10-30 năm sau. Điều mà ít NĐT cá nhân có được.

*** Khi đọc bài của tôi, bạn bắt buộc phải đọc các bài trước, thì mới sâu chuỗi lại vấn đề và biết tính đúng đắn của nó, Những ưu nhược điểm và điều nhấn mạnh phải được lưu tâm cho quá trình hình thành tư duy đầu tư. Ngoài kia có những người đọc qua loa rồi suy nghĩa bừa bãi. Tôi không và sẽ không nói đến thị trường hiện tại. Mục đích của tôi rất rõ ràng là mang tri thức cổ phiếu đến với mọi người, thông qua một quá trình chuẩn mực để thành công trên con đường đầu tư tài chính này. Tôi đủ sức tự mình tìm thành công suốt hơn 20 năm qua, thông qua lãi kép cũng đủ kiếm chút cháo. Hàng nghìn công ty trên sàn tha hồ bạn phán xét và lựa chọn.

*** Chắc chắn 100%, Khi bạn tầm soát gắt gao, đầy đủ tiêu chuẩn như tôi chúng ta sẽ gặp nhau ở CP đó, dù không cần nói với nhau câu nào, đó là tính tư tưởng lớn của người đầu tư gặp nhau. Bạn cầm trên tay danh sách 50 CP lớn nhất, trong đó có 4 CP tôi đầu tư từ 31/3- 2020 đến nay. Nhưng có một CP chắc chắn đã tăng lớn nhất trong số đó.

*** Có những CP mà cực kỳ chất lượng, bạn sử dụng margin theo các nguyên lý rõ ràng rồi, cổ tức tiền mặt bạn nhận thừa sức cho trả lãi margin. Đó cũng là điều cực kỳ tốt. Tôi đã có lần nắm giữ CP suốt 3 năm cổ tức tiền mặt bằng 15 sau đó lên 25% trên tài sản Và giá CP tăng 500% thì tôi bán đi. Vì vậy chờ đợi hiện thực hóa tăng trưởng vào giá, Cổ tức tiền mặt đôi khi cũng rất tốt.

5. Margin trong thời kỳ nóng sốt: Thời kỳ nóng sốt là như 2006-2009-2017-2020…và hàng chục cơn sau này.

=> Chọn CP vẫn không thay đổi: Tầm soát CP như tôi thường hay nói, bạn đã chon ra CP ưu tú (phải cực kỳ chất lượng, phải tăng trưởng thuộc hàng nhất bảng, rõ ràng, chắc chắn, tin cậy nhé bạn)

=> Càng tăng càng sữ dụng margin, càng tăng cao, dòng tiền vào càng lớn càng sử dụng margin.

=> Không chấp nhận tài khoản có CP yếu, CP lỗ. Phải thanh lý môn hộ ngay lập tức, phải chọn những CP cực kỳ chất lượng, đặc biệt có dòng tiền lớn. Phải thuộc nằm lòng thần chú “dòng tiền, dòng tiền & dòng tiền”

=> Phải đặt ra tiêu chuẩn không cho phép tài khoản lỗ, hay ván đầu tư đó lỗ, chạm tiêu chuẩn an toàn mà bạn đặt trước phải triệt để cắt bỏ: Tuyệt đối phải thuộc câu thần chú “Find the loss, cut the loss”

=> Việc tăng tỷ lệ margin lên, càng tăng chơi càng lớn phải triệt để tuân thủ các kịch bản biến động mang tính an toàn, phải triệt để xử lý theo nguyên tắc đặt ra trước, giới hạn đó phải thực thi.

=> Phải hiểu rằng, thời kỳ nóng là thời kỳ rất dài, thường có cơn sóng thần kéo dài đều hơn 1 năm: như 2005-2007, 2009-6/2010, 2017-5/2018, 4/2020-bây giờ…Phải bạn chấp nhận “ĂN TRỌNG CON SÓNG, TRẢ MỘT CON GÀ TÂY” (các bài trước đọc mởi hiểu bài này)

=> Việc sử dụng cũng như cách trên, tuy nhiên bạn chỉ cần làm cho nó phù hợp hơn vời thời kỳ dòng tiền nóng. Mục tiêu là ăn trọng con sóng thần, trả lại một con gà Tây

***Một luy ý cực kỳ quan trọng. Bạn đầu tư chất lượng cao nhất. Nhưng trong thời kỳ nóng sốt, giá CP sẽ tăng vượt xa giá trị định giá thông thường, giá trị này là giá trị của những năm TT cổ phiếu bình thường định giá. Chính vì vậy CP cho dù tốt mấy cũng phải sẽ phải trở về giá trị bình thường. Thị trường là luôn luôn đúng, khi trái bóng xì hơi thì bạn không có cách nào khác là phải hạ tỷ trọng, đợi CP về giá trị bình thường và gia tăng trở lại. Nhiều người không hiểu điểm này, và xem như là CP siêu hạng phải đầu tư xuyên xuốt. ĐIỀU NÀY CŨNG ĐƯỢC, BẠN CHỈ MẤT MỘT MỚ KHA KHÁ THÔI DO GIÁ CP TÌM CÂN BẰNG. Chọn sao thì tùy bạn.

Và ….tôi chẵn dại gì, sẽ đến lúc không bao giờ đem tờ 20k đi mua tờ 10k. Bạn đem tờ tiền 50k đi mua tờ 10k. Vâng trên TTCK là vậy đó bạn

6. Đặc biệt của bài viết Margin Đại Pháp

Khái niệm này tôi tự đặc ra mấy hôm trước. Nó chỉ mang tính hài hước đu trend.

=> Nhiều ngày nay, tôi suy nghĩ về một kịch bản mà chưa từng có trong tiền lệ, và suy nghĩ mãi liệu có viết ra đây để bạn có tư duy đó hay không. Hôm nay tôi nói về nó mặc dù tôi không có một căn cứ nào đủ lớn để khẳng định, xem nó như là một kịch bản nhé, nhớ là kịch bản.

=> Khi mà 200k tỷ đến 250k tỷ bơm vào TTCK từ đầu năm đến nay, margin tại các CTCK chỉ ở khoản 115k tỷ đồng, vậy là việc tranh gianh margin đã xảy ra cực kỳ căng thẳng của các NĐT với nhau (*)

=> Trong thời gian ngắn tới đây, CTCK được bơm thêm cho NĐT số lượng margin thêm là 30-35k tỷ nữa (**) đây là lượng khá lớn

=> Năm nay lượng CP mới thông qua chia chát, phát hành là vào khoản cứ cho là 200.000 tỷ, được bổ sung, Tiền được hút về doanh nghiệp từ tháng 7 đến tháng 12 một lượng cũng rất lớn tôi không thống kê được (***)

=> NĐTNN liên tục bán ròng đến này chắc cỡ 1,5 tỷ đô (cứ cho là vậy.(****)

Kết luận: từ (*) cho đến (****) trên thì Liệu, liệu và liệu rằng có một cuộc nhường margin trên diện rộng cho những người ưa thích đáp ứng cơn khát margin trên thị trường đang diễn ra. Tôi gọi đó là MARGIN ĐẠI PHÁP. Tôi không kết luận nó, nhường cho bạn kết luật và điều này do tôi nghĩ ra.

Bạn nên nhớ, TTCK leo một mức thang cao hơn ví dụ vượt qua 1.400 lên vùng 1,500 phải có giá trị giao dịch tăng lên, ít nhất là duy trì vùng 35.000 tỷ phiên trên Hose và chúng ta xe giá trị giao dịch diễn biến, hay thị trường làm điều đó như thế nào, nếu không sẽ không tốt cho TT & kỳ vọng.

Read More

LỖ KÉP VÀ KẸP "KỲ VỌNG" - NHĐ

Trên thị trường dạo này tràn lan hô hào về "lãi kép". Nhiều người từ chuyên gia thực thụ, cho đến các "Thánh chém" đều nói về độ "thần thánh" của lãi kép. Bản chất "Lãi kép" cũng khá đơn giản, chỉ là hiện tượng tái đầu tư lãi, gộp vào vốn cho chu kỳ đầu tư tiếp theo. Công thức toán học của lãi kép là FV = PV*(1+i)^n (trong đó FV là Future Value, PV là Present Value, i là Interest Rate, n là Số kỳ tính lãi suất). Rõ ràng nhìn từ công thức chúng ta nhận thấy ngay "Lãi kép" chỉ có hiệu quả trong dài hạn, trong nhiều chu kỳ đầu tư. Mặt khác, bản thân lãi kép chỉ có được trong mô hình đầu tư ổn định, ít có biến động. Không hiểu mấy ông "Thầy bói chứng" nay bảo tăng, mai bảo giảm thì tính lãi kép kiểu gì. Cho nên quan điểm của cá nhân tôi là lãi kép chỉ nên dùng cho kênh đầu tư như gửi TK, kinh doanh trực tiếp. Những kênh như CK, BĐS không phù hợp, mà nên dùng mô hình khác như tích lũy tài sản, đầu tư giá trị.

Những fan hâm mộ lãi kép trong chứng khoán rõ ràng chỉ nhìn thấy khía cạnh "Lãi", mà không hề nhìn về "Lỗ". Kể cả trong trường hợp không dùng đòn bẩy tài chính, nếu luôn "đập" lãi ngay vào vốn rồi "xuống tiền", khả năng mất cả "chì lẫn chài" là rất cao. Kể cả bạn có phương pháp QTRR tốt, nhưng khi phải cắt lỗ trong trường hợp bất ngờ, thì số lỗ sẽ có tỷ lệ cao hơn nếu không "đập lãi vào vốn". Đó chính là hiệu ứng "Lỗ kép". Nó sẽ có tốc độ rất nhanh, tiêu tán toàn bộ số lãi mà bạn vất vả mới có được, mà còn thậm chí làm âm vốn nhanh hơn. Cho nên "Lỗ kép" mới là cây đũa thần để làm bạn từ "tỷ phú" thành "triệu phú".

Tôi đã từng nhiều lần viết về tính cân bằng trong đầu tư. Phải kiềm chế sự hưng phấn, kiềm chế lòng tham để có thể cân bằng NAV trong kênh đầu tư chứng khoán. "Bạn không thể sinh em bé trong 1 tháng bằng cách làm 9 người phụ nữ có bầu được" - Thật vậy, phải kiên nhẫn đi từng bước. Kể cả số vốn đầu tư ban đầu cho CK không lớn, nhưng hãy kiên trì tích lũy, không chạy theo cái gọi là "lãi kép" ảo tưởng đó được. Không có NĐT nào "đánh đâu thắng đó", ra vào nhịp nhàng, T+3 lại lời mấy %, rồi cứ thế nhân lên. Đó là chơi chứng ảo. Giá mà cứ nhìn vào quá khứ rồi chơi lại, chắc chắn bạn sẽ *10 TK trong vòng 1 tháng.

TTCK đã trải qua gần 14 tháng kể từ đáy 650. Nếu cách đây 1 năm, hoặc 6 tháng, thậm chí cách đây 4 tháng, chúng ta kiếm cổ phiếu đầu tư rất dễ dàng, hầu như mua con nào Vn30 cũng thắng cả. Bây giờ đã khác rất nhiều. Tiền đã có vẻ bớt "rẻ" đi, giá cổ phiếu đã có vẻ đi vào vùng fair value, chỉ số có vẻ đã cao. Chúng ta tin rằng cơn sóng lịch sử này chưa thể kết thúc. Vn-index có thể kết thúc năm nay ở điểm 1400, thậm chí 1500. Năm 2022-2023 chứng khoán khả năng vẫn tiếp tục tăng trưởng, nhưng game đã tăng độ khó lên rất nhiều. Bây giờ phải đi tìm những doanh nghiệp, những mã có dư địa tăng, có giá trị thật sự vẫn còn đầu tư được. Đừng bao giờ đầu tư bằng "kỳ vọng", đặc biệt vào lúc này. Không có chuyện là đầu tư giá trị là chọn công ty chưa tốt. Phải chọn công ty tốt, sẽ tốt hơn nữa. Hãy cảnh giác với mấy chiêu trò trên thị trường, hoặc đừng nghe mấy "ông thánh chém", không đầu tư thực bao giờ. Phải là DN có thực lực, có tăng trưởng, sờ được, mó được.

Bạn "xuống tiền" một cách cẩn trọng, đã nghiên cứu kỹ càng, nhưng vẫn có khả năng thua lỗ. Đó là hết sức bình thường. Có nhiều trường hợp vẫn phải cắt lỗ. Nhưng điều khó làm nhất không phải "kẹp hàng" ở đỉnh, mà là "kẹp với kỳ vọng". Kỳ vọng là thứ làm cho tâm trí ta bị ảnh hưởng lớn nhất. Kỳ vọng càng cao, càng khó cắt lỗ. Không để bị kẹp với kỳ vọng. Vì khi đó hiệu ứng "Lỗ kép" sẽ làm cho tài sản tiêu tán nhanh chóng.

Hôm qua bạn L.C.P. có bài viết rất hay và logic về tương lai TTCK trong nửa cuối 2021. Có nhiều điểm tương đồng với suy nghĩ của tôi, dù cá nhân vẫn nghĩ rằng, điều chỉnh là cần thiết. Giả định Index vượt 1400, phải cần retest lại, tạo nền ở vùng 1250-1350. Giảm 150 điểm có gọi là gãy trend hay không? Nguyên lý của TTCK khi giảm 20% mới gọi là bước vào thị trường gấu, còn kể cả trong xu hướng dài hạn vẫn rất sáng, thị trưởng cũng có những nhịp điều chỉnh. Lúc này đây chúng ta là NĐT cá nhân, phải biết bảo vệ và giữ gìn tài sản của mình. Không thể "đoán hay bói" được thị trường trong ngắn hạn sẽ ra sao, cho nên hãy kiên trì với việc giữ tài sản là cổ phiếu tốt với tỷ trọng cân bằng. Luôn xây dựng các kịch bản khác nhau, để có thể tận dụng cơ hội khi cổ phiếu mục tiêu bất ngờ có giá tuyệt vời.

Tg Nguyễn Hồng Điệp

Read More

CHỌN LỰA CỔ PHIẾU ĐẦU TƯ - Nguyễn Hồng Điệp

 CHỌN LỰA CỔ PHIẾU ĐẦU TƯ

"Anh ơi, phím em 3 chữ cái đi anh, cứu em về bờ đi anh". Không ít lần tôi đã từng nhận được lời cầu cứu như thế này từ những "em gái mưa". Tôi không biết trả lời thế nào. Nếu nói thật là tôi cũng như em, không biết mã nào cả thì khéo em lại nghĩ mình giấu ăn mảnh. Mà nếu hứng lên "chém" lung tung, nhỡ em ấy thua lỗ bắt đền thì hỏng cả đời trai. Mà thực ra tôi đâu biết em ấy ra "đảo" khi nào, muốn về bờ là bờ nào.

Tôi có may mắn là khi bắt đầu join vào Vndirect là đúng dịp CIMB kết hợp cùng chúng tôi. Dù là một tổ chức tài chính lớn, chuyên cung cấp sản phẩm cho mảng IB hàng đầu châu Á, nhưng cũng mất gần 6 tháng để CIMB có thể ra được Báo cáo đầu tiên. Tại sao lâu vậy? Vì cho dù họ có kinh nghiệm, nhưng để thích ứng thị trường chứng khoán Việt Nam, phải xây dựng Model và Format Báo cáo riêng. Đội ngũ chuyên gia phân tích của CIMB lúc đó có 5 bạn, lương khoảng 3k $ (một con số rất cao vào lúc đó). Để có thể ra được 1 Report dù là Báo cáo ngành, Báo cáo vĩ mô hay Báo cáo doanh nghiệp, mất khoảng 3 tuần làm việc cật lực. Nhưng phải nói là chuyên nghiệp và rất có giá trị. Rất lâu sau này nhiều CTCK cũng học được phương pháp, ra được những Báo cáo chuyên sâu tốt. Nhưng tôi luôn ấn tượng và ghi nhớ cách thức họ làm việc.

Các Quĩ đầu tư luôn xây dựng bộ phận Phân tích riêng. Để quyết định "xuống tiền" một mã nào đó, họ mất thời gian khá lâu để nghiên cứu. Họ xác định chiến lược cụ thể, chi tiết và phân công phân nhiệm rất rõ ràng. Còn Nhà đầu cá nhân chúng ta thì sao? Bởi chúng ta là "Công ty TNHH đầu tư MMT", cho nên chúng ta hầu hết tương đối dễ dãi trong việc mua bán. Trading cổ phiếu ngắn hạn thường phụ thuộc vào thông tin, vào sóng và các tín hiệu kỹ thuật (TA). Ở đây tôi không bàn đến, nhưng ngay cả việc chọn cổ phiếu đầu tư dài hạn cũng chưa chắc đã làm đúng. Đôi khi chúng ta gặp may, nghe ông nào đó "chém", mua theo một vài mã, thắng lớn rồi cứ để mãi, càng hold lâu càng ăn. Từ đó chúng ta lầm tưởng là chúng ta giỏi, chúng ta biết phương pháp chọn cổ phiếu.

Có 5 nguyên tắc tôi xin được chia sẻ từ kinh nghiệm cá nhân:

1. Xác định thời gian đầu tư: nếu bạn chọn CK là kênh đầu tư trong một chu kỳ nhất định, phải xem xét kỹ xu hướng của thị trường. Trong một Big Trend, không có cổ phiếu nào có thể đi ngược. Cho nên nếu xác định 2020-2023 CK là kênh tốt, hãy xây dựng chiến lược nắm giữ tài sản dài hạn là cổ phiếu phù hợp với thời gian này.

2. Chọn lựa ngành mũi nhọn: dù thị trường như cái cân, luôn có xu hướng tiến đến sự cân bằng nhất định, nhưng chúng ta phải chọn lựa ngành mà chúng ta hiểu rõ nhất. Không phải vô lý mà các chủ Đại lý Thép lại chỉ đầu tư HSG hay HPG. Tuy vậy, cũng không nên all in vào một ngành hay một mã vì phải phân bổ danh mục, cân bằng tỷ trọng.

3. Đọc và nghiên cứu: ai cũng bảo "Tôi đâu có mua bừa, nghiên cứu kỹ lắm rồi mới xuống tiền đấy nha". Nhưng chúng ta nghiên cứu như thế nào? Qua Facebook ư, qua Rum ư? Hãy luôn nhớ MXH chỉ là kênh giải trí, học để thay đổi tư duy, chứ không phải kênh để ra quyết định liên quan tài sản. Có rất nhiều các Báo cáo chuyên sâu của CTCK, tổ chức tài chính nghiêm túc. Hãy đọc chúng và chọn lựa. Ngoài ra, khi quyết định chọn một mã nào đó, tốt nhất hãy trao đổi cùng Nhà Tư vấn của bạn. Ai có thể là người bạn đặt niềm tin? Đầu tiên phải là người Tư vấn đúng nghĩa, có bằng cấp chuyên sâu, có kinh nghiệm. Đừng ngại khi hỏi về bằng cấp học vấn của người Tư vấn. Sau đến phải là người có tâm, giỏi theo nhận xét của bạn.

4. Chọn điểm mua: dù cổ phiếu đầu tư là dài hạn, nhưng mua được cổ phiếu ở điểm tích lũy tạo nền chặt, sau đó bắt đầu tăng trưởng chậm hay nhanh không quan trọng, cũng là niềm vui của giới đầu tư. Cho nên để chọn điểm vào cần cân nhắc tâm lý chung của thị trường, chọn thời điểm thích hợp, đạt được target về giá.

5. Xây dựng chiến lược trong các kịch bản khác nhau: phải có chiến lược mua, không nên mua hết 1 lần cho phần tỷ trọng định dành cho cổ phiếu đó. Nguyên tắc cá nhân tôi chỉ mua 30% trong lần đầu tiên, còn sẽ mua tiếp theo những kịch bản mà tôi đã xây dựng. Ngay cả thời điểm chốt lời tạm thời, để tăng khối lượng mục tiêu lên sau này, cũng phải tính toán chi tiết.

TTCK là thị trường cao cấp, tinh hoa của tinh hoa. Thị trường càng phát triển, càng đông người tham gia. Đa phần là chưa tiếp cận được phương pháp chuẩn mực, chỉ thích "đi tắt đón đầu", thích giàu nhanh, lồi mồm sau vài ngày. Lòng mong mỏi đó không phải là xấu, nhưng xã hội nhiễu nhương, chân giả lẫn lộn, rất dễ gặp sai lầm. Cho nên thực tâm tôi mong "Trao chiếc cần câu chứ không cho con cá". Hãy cố gắng học hỏi, tự nâng tầm bản thân để có thể mang lại thành công trong đầu tư.

Read More

Lịch sử chứng khoán và chỉ sô PE

 MỘT VÀI CON SỐ VÀ TRIỂN VỌNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Thời gian gần đây khi xuất hiện những phiên chìm trong sắc đỏ, có rất nhiều luồng ý kiến khác nhau về tương lai của chứng khoán Việt nam trong năm 2021 và những năm tiếp theo. Có người cho rằng “Chứng khoán đã hết vị, những gì tốt đẹp nhất đã được thể hiện, đỉnh đã được xác lập và từ giờ chỉ là downtrend”. Lại có người nói “Dịch dã thế này, chỉ biết oánh chứng, chứ biết làm gì bây giờ. Chỉnh vài phiên rồi lại bon thôi”. Đa số đều không đưa ra lý do một cách khách quan, hầu hết đều “phán” theo kiểu “Đã nói rồi nhé, không tin ráng chịu”. Là NĐT chúng ta luôn cần xác định được xu hướng chủ đạo, hay gọi là trend trong một chu kỳ nhất định. Nếu chưa gãy trend, thì việc cần làm là phải tìm kiếm cơ hội trong những nhịp điều chỉnh. Còn nếu thực sự “gió đổi chiều”, thì nên out hẳn ra ngoài, tìm kênh đầu tư khác. Vì thế việc xác định trend là quan trọng gấp nhiều lần mấy cái “phím hàng” vớ vẩn.

Lịch sử TTCK VN thực sự có 3 cơn sóng lớn, đầu tiên là năm 2006-2007. Tiếp đến là năm 2018, và cuối cùng là cơn sóng hiện nay. Trong bài viết này, tôi xin đưa một vài con số so sánh, để các bạn cùng xem xét về triển vọng của TTCK Việt nam.

1. Năm 2007 khi Vn-index đạt đỉnh 1172, P/E = 35 – Thanh khoản trung bình = 1.000 tỷ, tương đương 60 triệu USD – Tổng số TK CK = 200.000.

2. Năm 2018 khi Vn-index chạm 1200, P/E = 23 – Thanh khoản trung bình = 7.000 tỷ, tương đương 300 triệu USD – Tổng số TK CK = 2 triệu.

3. Ngày 1/7/2021 khi Vn-index vượt 1400 điểm, P/E = 19 – Thanh khoản trung bình = 24.000 tỷ, tương đương 1 tỷ USD – Tổng số TK CK = 3.5 triệu.

Có lẽ đây là những con số biết nói, không cần phân tích nhiều. Ngoại trừ một lưu ý, do thống kê vào ngày 1/7/2021 chưa tính KQKD quí 2/2021. Giả định khi Vn-index điều chỉnh về 1280, tức P giảm 10%, còn E (trailing) lại tăng 10%, khi đó P/E sẽ bằng 15.5. Nếu giả định E (trailing 4 quí năm 2021) tiếp tục tăng 5% vào ngày cuối cùng của năm 2021, thì nếu P/E = 17, thì P sẽ tăng 15% so với thời điểm 1280, tức tương đương 1470.

Về mặt vĩ mô thì rõ ràng năm 2021 cả thế giới, trong đó có Việt nam vẫn đang ưu tiên chống đại dịch Covid-19. Chính sách tiền tệ hỗ trợ kinh tế (nới lỏng) không chỉ trong năm nay, mà vẫn tiếp tục được duy trì trong cả năm 2022. Mặc dù đối mặt với lạm phát (tôi tin con số CPI thực của chúng ta đang cao hơn nhiều), nhưng Chính phủ vẫn nỗ lực hết sức để chưa phải siết chặt. Nhìn từ bài học của nước Mỹ, kinh tế dù trải qua đau thương, nhưng vẫn có những cơ hội phục hồi mạnh mẽ. GDP năm nay của chúng ta vẫn kỳ vọng đạt trên 6%.

Như tôi đã đưa ra cảnh báo cách đây hơn 2 tuần, TTCK Việt nam đang đối diện với những rủi ro về mặt định giá, về tiền không còn “rẻ” nữa, về kinh tế ngấm đòn dịch bệnh, về lượng cổ phiếu phát hành thêm đột biến. Tuy nhiên, năm 2021 chứng khoán đã trưởng thành hơn, đã có sự khác biệt rất lớn so với 2007 và 2018. Cá nhân tôi vẫn tin tưởng vào xu hướng không thể đảo ngược của TTCK trong chu kỳ 2020-2023. Trong một big trend, điều chỉnh kể cả có kéo dài hàng tháng, vẫn được coi là cơ hội lớn để tích lũy và gia tăng tài sản tốt. Thế nhưng phải thật kiên nhẫn, để có đủ “lực lượng” khi cần thiết. Chỉ khi điều khiển được cảm xúc, biết cách QTRR, có phương pháp đầu tư chuẩn mực, thì mới có thể nhìn thấy quả ngọt ở cuối con đường.

Read More

Đổi tiền - 1985 p2

 Chuyện đổi tiền (kỳ 3): Cuộc đánh úp ăn cướp năm 1985 - phần cuối

Ngày 14.9, ông anh trai tôi đang là trưởng phòng ngoài Sở Tư pháp Đà Nẵng đưa đoàn cán bộ vào Sài Gòn công tác. Anh là trưởng đoàn nên có nhiệm vụ giữ tiền ăn, tiền sinh hoạt cho cả đoàn. Tôi kể chuyện có tin đồn đổi tiền, anh Uy tôi bảo nếu đổi thì đổi chứ có sao. Đến chiều cùng ngày, lại thêm ông em họ bên vợ tôi từ An Giang lên Sài Gòn, ôm một đống tiền để mua đinh, mua sắt thép, nhà nó có sạp hàng kim khí ở chợ Mỹ Luông, thị trấn huyện Chợ Mới. Người thứ ba nghe tôi bật mí chuyện đổi tiền là nó. Nó, cậu Tư Trung lo lắng bảo chỉ mong sao sáng mai em mua hàng, trả hết tiền hàng xong, về đến quê thì hãy đổi. Cả nhà tôi, cả ký túc xá 43-45 Nguyễn Chí Thanh quận 5 nơi tôi ở, sống trong tâm trạng hồi hộp, phấp phỏng lo sợ, cứ như chuẩn bị đón cơn bão lớn.

Cũng như lần trước, nhà nước đánh úp dân, quyết cướp tiền mồ hôi nước mắt của dân. Không có cách nói nào chính xác hơn. Họ đổi tiền cốt nhắm điều ấy chứ không có mục đích nào khác. Tất cả mọi lý do họ đưa ra đều là lừa dối. Đổi tiền chỉ có dân chết bởi phần lớn dân chúng luôn sẵn lòng tin vào nhà nước. 

Đám xì thẩu người Hoa lần này bình chân như vại. Sáng sớm 15.9, loa phát lệnh, giống như thiết quân luật, ai ở đâu ở yên đó để nghe nhà chức trách thông báo. Việc đổi tiền sẽ chính thức tiến hành từ 6 giờ sáng 15.9. Loa nói rằng nhà nước đang tiến hành cải cách kinh tế để đưa nền kinh tế đất nước tiến lên vững chắc theo con đường xã hội chủ nghĩa, cụ thể sẽ làm cuộc cách mạng về giá – lương – tiền. Đổi tiền để đảm bảo giá trị của đồng tiền ngân hàng nhà nước, giá cả sinh hoạt, giá trị đồng lương. Lần này đảng và nhà nước sẽ kéo đất nước ra khỏi cuộc khủng hoảng, đẩy lùi những khó khăn, thiếu thốn. Đồng bào hãy tin tưởng vào sự lãnh đạo của đảng và nhà nước. Hãy thực hiện đổi tiền trong trật tự, theo đúng quy định, v.v..

Theo đúng quy định, nghĩa là kỳ này 1 đồng tiền mới ăn 10 đồng tiền cũ, mỗi cá nhân chỉ được đổi 100 đồng mới (tôi nhớ đồng tiền này màu nâu). Hộ có 3 người như gia đình tôi được đổi tối đa 250 đồng, hộ đông người như nhà chú Thăng được đổi tối đa 500 đồng. Để có được 250 đồng mới, tức là nhà tôi phải có 2.500 đồng, gớm, có mà ăn cướp ngân hàng cũng chả kiếm đâu ra số tiền lớn như thế. Chỉ có điều, lần này chị em cái Thu dưới phố cũng không thấy lên nhờ vả, mà có nhờ tôi cũng chẳng dám nhận bởi còn bọc tiền quỹ mà ông anh đang giữ, lỡ có bề nào anh ấy nhờ thì mình phải giúp. Và nhất là tiền mua đinh mua sắt của cậu Tư Trung, phải giúp nó, chứ không thì gay. Khốn nạn nhất trong lần đổi này là thứ quy định tỷ lệ 1 ăn 10, ngang nhiên trắng trợn công khai cướp không 9 đồng bạc của dân.

Ngoài điểm đổi tiền, cũng vẫn chỗ cũ, trụ sở UBND phường 9, quận 5 trên đường Nguyễn Tri Phương, tiếng loa ra rả thông báo cuộc đổi tiền bắt đầu từ 6 giờ sáng, kê khai đến 12 giờ trưa, lượng tiền được đổi… Như đã nói, ghê nhất là 1 ăn 10, và chỉ được đổi tối đa lấy 100 đồng tiền mới, có bao nhiêu cũng mặc lòng. 100 đồng ấy cho nhận ngay. Số còn lại, sẽ căn theo bản kê khai, nếu xét thấy hợp lý thì về sau sẽ trả tiếp, còn không thì tịch thu. Phải nói, đó là cuộc ăn cướp có bài bản, được nhà nước và pháp luật bảo trợ. Đang có 10 đồng, tự dưng chỉ còn 1 đồng, mất tiêu 9 đồng, dù nhà nước khuyến cáo rằng 1 đồng mới có giá trị bằng 10 đồng cũ nhưng thị trường đâu có chấp nhận sự duy ý chí ấy. Thực tế cho thấy chỉ khoảng vài tháng sau (tôi nói vài tháng là hơi nhiều), đồng tiền mất giá xuống nhanh như tên bắn, lại gần trở về mốc lạm phát cũ. Vài tháng đầu sau đổi tiền còn bị hiện tượng hiếm tiền lẻ, đi ăn bát phở bình dân, đi cúp cái tóc, đưa tờ 50 đồng màu xanh hoặc tờ 100 màu nâu ra, người ta lắc đầu quầy quậy bởi không có tiền thối (trả lại), có khi phải nhịn đói mà về. Hồi đó người ta ưu tiên cho 2 đối tượng “tiền lẻ, thẻ thương binh”. Tuy nhiên, chỉ vài tháng, đồng tiền mệnh giá 100 đồng còn giá trị phân nửa, và cứ xuống đến tận đáy trong một nền kinh tế èo uột thảm hại, do khan hiếm hàng hóa, vốn là thứ để bảo đảm giá trị đồng tiền.

Ông anh tôi đeo cái túi đựng tiền của cơ quan ra điểm đổi tiền, xếp hàng giữa muôn trùng người chen lấn, mồ hôi đầm đìa. Cậu Tư Trung em vợ tôi cũng vậy. Tôi đứng ngoài nhìn vào mà chịu, chả làm sao giúp được. Hai vị ấy đến gần 12 giờ mới kê khai xong, nhà chức việc hẹn ngày mai ra giải quyết tiếp. Về đến nhà, ông nào ông nấy khướt như cò bợ, chán nản mệt mỏi chả muốn ăn uống gì. Ông Uy còn phát hiện chiếc túi xà cột đựng tiền (túi bằng da đem từ Liên Xô) về bị rạch một đường rõ dài, sắc lẻm. May mà nó có nhiều lớp, tiền để phía trong nên không mất đồng nào.

Đổi tiền, về nguyên lý, là để cứu nền kinh tế khi đồng tiền bị mất giá, lạm phát quá cao (ngoài trường hợp thay đổi chế độ thì dĩ nhiên đồng tiền phải đổi) nhưng thực chất chỉ đánh vào người dân, người làm ăn chân chính. Nó là cuộc cướp bóc trắng trợn, nhưng cũng đầy thủ đoạn, không cần biết gì đến thiệt hại của dân chúng. Nhiều người, nhất là người về hưu, người già, dành dụm hoặc được con cháu cho ít tiền, đem gửi tiết kiệm lấy tiền lãi sống qua ngày, đến khi đổi tiền bị mất gần hết, 10 đồng chỉ còn 1, rồi tiền mất giá thì coi như mất hết. Sau cuộc đổi tiền 1985, hàng triệu người bị rơi vào bi kịch tán gia bại sản ấy. Người ta hay kể với nhau chuyện ai đó bán con bò, đem tiền gửi tiết kiệm, tiền mất giá, sau đổi tiền chỉ còn mua được vài ký thịt. Cười ra nước mắt. Tôi có đọc đâu đó, nhà văn Ma Văn Kháng kể ông được in cuốn tiểu thuyết (cuốn gì tôi quên tên bởi đã lâu), nhà xuất bản trả tiền nhuận bút đủ mua căn nhà tầng rộng rãi. Người bán đã đồng ý nhưng hơi bị vướng chuyện anh em trong nhà tranh chấp nên phải đợi họ dàn xếp. Chưa xong, đùng phát đổi tiền. Văn sĩ Ma Kháng ấm ức đi đổi, vài tháng sau tiền ấy chỉ đủ mua vài mét vuông. Nhà không được mà tiền cũng mất. Đau hơn hoạn. Trường hợp bị cướp như bác Kháng nhiều lắm, ai oán lắm.

Sau này, người ta cứ đổ qua đổ lại thất bại của chính sách giá – lương – tiền, của cuộc đổi tiền năm 1985 "đêm trường dạ tối tăm trời đất" cho ông Tố Hữu, nhà thơ làm kinh tế. Đành là ông Tố Hữu cũng có trách nhiệm bởi ông ấy làm Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Bộ trưởng (tức Phó thủ tướng thứ nhất) chuyên trách về kinh tế, nhưng trút hết rác rưởi vào ông nhà thơ là hành vi tầm thường, tiểu nhân của đám cầm đầu. Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (thủ tướng) khi đó là ông Phạm Văn Đồng, Tổng bí thư là ông Lê Duẩn, rồi còn đám ông Đỗ Mười, Phạm Hùng, Trường Chinh, bao nhiêu ông thét ra lửa, cuối cùng chạy tội, né tránh cả. Đến đại hội 6 vào tháng 12.1986, ông Tố Hữu bị đá văng ra, và người ta xoa tay coi như đã làm hả hê lòng dân chúng khi trị tội một kẻ đã đẩy nền kinh tế của đất nước, cuộc sống của mấy chục triệu người đến bờ vực thẳm. Cũng chỉ là trò Tào Tháo mượn đầu quan coi lương Vương Hậu để yên lòng quân sĩ thời Tam Quốc mà thôi.

Những kẻ tham quyền cố vị, dốt nát, chỉ cốt bảo toàn đường lối chính trị, khi chúng làm kinh tế, ắt chúng sẽ phá nát nền kinh tế. Một xã hội cứ đổi tiền xoành xoạch, đủ biết tài cán làm kinh tế của những kẻ cai trị đến mức nào. Đồng tiền thấm bao nhiêu mồ hôi, nước mắt con người, in dấu số phận con người, trong tay những kẻ ấy, cũng chả khác chi tờ giấy lộn. Cho nên, cứ nhớ đến chuyện đổi tiền lại rùng mình khiếp đảm.

Đổi tiền ở xứ này là hành vi tội ác, cướp bóc, nằm trong một loạt hành vi ghê gớm tàn bạo mà họ đã gây ra trên đất này, tất cả đều trút xuống đầu dân chúng và những người tốt. Đó là các vụ: cải cách ruộng đất, nhân văn giai phẩm, xét lại chống đảng, cải tạo công thương nghiệp, quốc hữu hóa, hợp tác xã, Z30, tịch thu nhà cửa của nhà giàu, đổi tiền... Gây ra biết bao khốn đốn cho đất nước, dân tộc, nhân dân, nhưng cho tới giờ họ vẫn chưa chính thức có một lời xin lỗi.

Nguyễn Thông 

Kỳ 1, 2: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=991290821704977&id=100024722048900

Read More

Đổi tiền - 1985

 Bữa ni 9.7 là mùng 1 tết âm dịch, Sài Gòn và nhiều tỉnh thành cấm túc dân, dọa ai mò ra đường đi chúc tết không có lý do chính đáng sẽ phạt tiền 3 củ. Thương cảm nhiều công dân nhàn nhã ôm bụng đói không biết làm cách nào cho no, nhà cháu bèn vội đưa tiếp phần 2 "Chuyện đổi tiền" để quý vị đọc, cho quên đói và sự đời, quên cả "trong không khí hân hoan phấn khởi" như nỗi ám ảnh.

Chuyện đổi tiền (kỳ 2): Cuộc đánh úp tàn bạo năm 1985

Như đã kể, trải qua cuộc đổi-cướp tiền tháng 5.1978, tôi đã biết sức mạnh của tiền và sự cay đắng mà đồng tiền đem lại. Nhưng phải nói, đến lần đổi tiền thứ 4, vào tháng 9.1985, và cũng là lần cuối cho đến tận bây giờ, tôi mới thực hiểu con người bị khốn khổ bởi đồng tiền như thế nào. Và cần làm rõ thêm, bản thân tiền bạc chả có tội gì, nó chỉ gây nên đau khổ khi nó được điều hành, chi phối bởi những thế lực cầm quyền ghê gớm, tàn bạo.

Ai đã trải sống qua những năm sau 1980 bây giờ nhớ lại chuyện cũ có lẽ vẫn rùng mình. Nhiều khi mấy anh em bạn thời hàn vi ngồi lại với nhau giở chuyện xưa ra làm quà, kể xong đứa nào cũng lắc đầu. Mấy thầy giáo dạy cùng Trường DBĐH TP.HCM với tôi thời gian ấy lắc đầu lè lưỡi bảo kể cũng lạ, làm sao mà chúng mình còn ngồi đây, còn sống đến bây giờ. Thế mới biết cái sức chịu đựng của dân mình ghê thật, “khó khăn nào cũng vượt qua”, chỉ riêng việc vượt qua giai đoạn nửa đầu thập niên 80 là đủ phong anh hùng rồi.

Suốt mấy năm trời, sự nghèo đói mò đến tận chân giường. Những nhà trước kia khá giả một chút giờ cũng bắt đầu lôi đồ đạc, vật dụng sinh hoạt ra bán dần. Sau cuộc chạy loạn “nạn kiều” của người Hoa năm 1978-1979 thì có lẽ cuộc chạy ăn của dân chúng, công chức, nhân viên nhà nước trước năm 1985 gây sôi động Sài Gòn nhất. Mặt mũi ai cũng vêu vao, má hóp lại, da nhăn nheo đen sạm. Thương nhất mấy cô giáo, gầy còm, xanh xao vẫn phải đứng lớp ròng rã. Thầy Võ Thanh Long dạy lý (một trong những thầy giáo cự phách của Trường DBĐH, cũng như các thầy Trần Mạnh Hảo (toán), Cung Bỉnh Duyệt (lý), Nguyễn Cương (hóa), Nguyễn Văn Vy (văn), Phương Văn Dần (Nga)...) cười méo xẹo, giờ là lúc "thầy giáo tháo giầy", chưa bao giờ câu nói đùa ấy đúng cay đắng chua chát như lúc này. Thầy Hảo thì bảo cứ nói "giáo chức - dứt cháo", cũng đúng quá đi mất. Xung quanh chợ An Đông (Q.5) gần trường tôi hình thành mấy lề đường chợ trời, người ta đem đủ thứ ra đó bán, từ cái tủ lạnh, tivi vốn rất hiếm lúc bấy giờ, đến cái thìa chiếc muỗng bằng inox, thậm chí cả cái dây kéo fermeture cũ đã dùng cũng tháo khỏi quần áo cũ bày ra bán. Miễn thứ nào có người mua là bán thì mới có tiền mua gạo mua cá cho khỏi chết đói. Hồi người Hoa chạy, tôi còn lang thang lề đường kiếm tìm những thứ đồ rẻ, mấy con dao ăn, bức tranh khắc gỗ (giờ vẫn còn) nhưng đến kỳ này thì tiền cũng chả có để mua.

Đồng lương vẫn thế nhưng tiền mất giá kinh khủng, vừa lĩnh ở phòng tài vụ xong, ra đến cửa là đã có thể vơi đi cả nửa do trả nợ. Bóp mồm bóp miệng lắm cũng chỉ kéo được hơn hai chục ngày với số tiền còm ấy. Vài năm trước, lương còn đủ mua được chục ký gạo, hằng ngày nhặt nhạnh mớ rau, con cá vụn…, còn giờ tan trường là cúi mặt vội về, không dám la cà ngoài chợ nữa. Thằng con đầu lòng tôi, sinh tháng 5.1984 tính toàn bộ tuổi nhũ nhi của nó chỉ được uống đúng mỗn hộp sữa Meiji hơn 400gr khi nó bị ỉa chảy. Hôm chạy xe đạp tới đường Nguyễn Thông quận 3 mua hộp sữa ấy, tôi hiểu rằng mình sẽ phải nhịn ăn trong nhiều ngày tới.

Lạ ở chỗ, đến năm 1984-1985 đồng tiền không những mất giá khủng khiếp mà cũng rất hiếm. Trường tôi tháng nào cũng nợ lương giáo viên, nghe đâu phòng tài vụ của anh Trần Văn Thông (trùng tên với tôi, khác họ) bảo rằng nhà nước không có tiền (chẳng bù bây giờ, cứ thiếu tiền là in, kệ cụ lạm phát). Mấy đứa em họ tôi làm công nhân cũng than xí nghiệp không có tiền. Sao người ta xì xào nhà nước in tiền liên tục, nhờ Tiệp Khắc in nhiều lắm, vậy thì tiền nó chạy đi đâu. Hàng hóa khan hiếm, tiền mất giá và thiếu hụt, cuộc sống đi xuống từng ngày, tất cả in khắc vào gương mặt. Vợ tôi đang thất nghiệp, ở nhà chăm cu con đầu lòng, mỗi lần thấy chồng thất thểu từ trường về, chán chả hỏi gì nữa, bởi có hỏi cũng vẫn những câu trả lời cũ kỹ vô hồn. Quả thật, mình đang sống mà có cảm giác tất cả đều rất cũ, như sống thời xửa thời xưa kiếp trước chứ không phải bây giờ, sống hộ ai đó chứ không phải cho chính mình.

Nhìn những khuôn mặt xanh xao, xám xịt, quắt queo, gò má nhô ra của người thân, của đồng nghiệp, bạn bè, tôi tự hỏi chả biết dòng đời còn trôi chảy đến đâu nữa. Đành phó mặc dòng đời mà sống thôi.

Từ nửa cuối tháng 8.1985 đã râm ran tin đồn đổi tiền. Ông bạn tôi, thầy giáo Nguyễn Văn Vy, người huyện Thủy Nguyên, học trước tôi 1 khóa, vào Sài Gòn dạy trước tôi 1 năm, là người vốn rất hiền lành chuẩn mực, vậy mà cáu tiết “đổi đéo gì đổi lắm thế”, cứ như thể cuộc đổi tiền ghê rợn lần trước, năm 1978, mới vừa xảy ra vậy. Có nhẽ sự ám ảnh ấy nó đeo đẳng, kéo dài, đau đớn quá, khó có thể quên. Cứ qua mỗi ngày, tin đồn lại càng rộ càng đậm. Đám đàn ông người Hoa cởi trần hoặc áo may ô 3 lỗ tuổi sồn sồn sáng nào cũng ngồi cà phê chỗ góc vườn hoa ven đường An Dương Vương gần nhà thờ Thánh Jeanne D’Arc, quận 5 bàn gì bí mật lắm. Thầy Cung Bỉnh Duyệt bảo đó là những xì thẩu, họ quyết định về kinh tế lên hay xuống của Sài Gòn. Cứ xong cữ cà phê sáng của họ thì lại có “đường lối” kinh tế cụ thể cho ngày ấy. Giá vàng, giá trị đồng tiền, gạo nước, vải vóc, tôm cá lên xuống ra sao đều được quyết định từ cái góc xộc xệch nhếch nhác này. Thầy Duyệt cười, đổi tiền hay không, cứ ra đó là có thể biết. Đám ấy không quyết định việc đổi tiền nhưng nó biết chắc chắn có đổi tiền hay không. Nó không bị mắc mưu bị đánh úp như hồi năm 78 nữa.

Mỗi lần nhà nước đổi tiền là mỗi lần đồn đoán, lo sợ, giải thích, phân trần, trấn an. Lần này 1985 cũng vậy. Truyền thông nhà nước đưa một số vị lãnh đạo có tên tuổi lên tivi, lên đài phát thanh khuyên nhân dân hãy tin tưởng vào đảng và nhà nước, đừng mắc mưu bọn bóc lột, bọn chống phá cách mạng, bọn bành trướng Bắc Kinh. Nhưng dân thì đã rút ra được kinh nghiệm xương máu, cứ bao giờ có ông to bà nhớn nào lên kêu gọi dụ dỗ thì chỉ vài ba ngày sau là đổi tiền. Đến giữa tháng 9, tôi nhớ láng máng ngày 13 hay 14.9 chi đó, thầy hiệu trưởng Nguyễn Văn Năm khi họp ban giám hiệu với các tổ trưởng bộ môn đã xì ra thông tin sẽ có đổi tiền, thầy bảo nghe thì biết vậy, đừng nói lung tung. Trò đời, với những thứ quốc cấm ấy thì giấu làm sao được. Tôi chỉ về hé với thầy Vy bởi tôi cũng chẳng biết liệu có đổi hay không. Thầy Vy nói tao với mày, cũng như đám đánh Mỹ quá đà tụi mình, có mấy đồng bạc ranh, đổi hay không đổi sợ chó gì. (còn tiếp)

Nguyễn Thông 

Ảnh: Tiền mệnh giá 30 đồng, đồng tiền lạ không giống ai duy nhất trên thế giới, chỉ người cộng sản An Nam mới nghĩ ra được.

Kỳ 1: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=990317461802313&id=100024722048900

Read More

Đổi tiền - 1978

 Chuyện mới chuyện cũ

Hôm qua ồn ào thông tin mật mà tòe loe, kín mà hở, rằng Sài Gòn sẽ bị lockdown (tạm dịch là phong tỏa). Lập tức có ngay những ông bà quan cai trị (chắc bị đẩy làm người phát ngôn nhất thời) đứng ra tuyên bố đó là tin đồn nhảm trên mạng xã hội. Với thể chế này, những thứ trên mạng xã hội, và cả chính mạng xã hội nữa, đều rất chi bố lếu bố láo. Lại nhớ từng có khá nhiều facebooker bị phạt, ít thì 2-3 triệu, nhiều thì 5-7 triệu đồng, về cái tội cầm đèn chạy trước ô tô.

Hôm nay 7.7 (song thất nhật), tin "đồn nhảm" đã thành sự thật. Chính phủ, Bộ Y tế, chính quyền Saigapore chính thức công bố từ sau 0 giờ ngày 9.7, tức nửa đêm mai, sẽ thực hiện chỉ thị 16 trên toàn thành phố, trong 15 ngày, rồi tùy tình hình sẽ tính tiếp.

Gọi chỉ thị 16 cho văn vẻ thế thôi, chứ thực ra là phong tỏa, cách biệt, ngăn cách, theo kiểu dân mạng là lockdown.

Tôi sống từ bé tới giờ ở thế chế này nên biết cái cách họ nói một đằng làm một nẻo, nhưng cứ ngoan cố giấu diếm. Họ chỉ cốt giấu được tới đâu hay tới đấy, nhưng họ không nghĩ rằng cách ấy cực kỳ tai hại, bởi thiên hạ sẽ không tin vào bất cứ thứ gì họ nói nữa, hoặc họ nói gì thì cứ phải hiểu ngược lại.

Nhân vụ này, tôi kể lại chuyện họ mấy lần đổi tiền, cũng cung cách đó, rất chi là... bản chất ngoan cố.

Chuyện đổi tiền

Tháng 4.1978. Tôi vào Sài Gòn đã tròn năm. Một năm ròng với biết bao đổi thay khi chính thức bước vào đời. Hồi còn sinh viên, mọi thứ thật đơn giản, trong trẻo, ngay cả sự vất vả, đói khổ, thiếu thốn cũng được nhìn nhận rất nhẹ nhõm. Giờ thì thay đổi tận gốc. Chả khác gì cuộc vật lộn với đời, lăn vào bãi bể nương dâu. Lúc này sống được đã khó, chống chọi lại đủ thứ tai ách bủa vây lại càng khó hơn.

Đến khi tôi gõ những chữ này, thời gian đã trôi qua hơn 40 năm rồi, nên trí nhớ về ngày tháng cứ chập chờn, nhớ nhớ quên quên. Người ta bảo “cái gì không biết thì tra gu gồ”, nhưng tôi nhớ được đến đâu kể đến đấy, kệ cụ gu gồ. Láng máng là sát cuối tháng 4.1978, một buổi tối, chú Dương Cao Thăng, Chủ tịch Công đoàn Trường dự bị đại học Tiền Giang (91 Nguyễn Chí Thanh, P.9, Q.5, TP.HCM) gọi đám anh em giáo viên trẻ miền Bắc chúng tôi lại, bảo rằng sáng mai có mặt để làm theo sự phân công của nhà trường. Cũng đoán được phần nào chuyện gì rồi bởi tin đồn đổi tiền đã rộ lên từ mấy hôm. Phường tôi ở là trọng điểm người Hoa tại Sài Gòn, họ đang chộn rộn, hoang mang lắm. Suốt mấy tối liền, tivi ra rả lên tiếng kêu gọi người dân cần tỉnh táo, nêu cao cảnh giác, tin đổi tiền là đồn nhảm, do bọn phản động chống phá cách mạng, do bọn bành trướng Bắc Kinh xúi giục, bà con đừng có tin... Hết lãnh đạo phường, đến quận, đến thành phố lên tivi trấn an dân chúng, vẫn điệp khúc hãy tin chính quyền, đừng mắc mưu kẻ địch. Đám công chức, giáo viên chúng tôi thực ra chả quan tâm lắm bởi làm gì có tiền mà đổi. Lương tháng 64 đồng, không có thêm bất cứ phụ cấp hoặc thu nhập gì, còn gọi lương 3 cọc 3 đồng, vào đúng thời điểm đói rách, ăn độn, thiếu thực phẩm, đói vàng cả mắt nên có đồng nào chén sạch đồng ấy, lấy đâu tiền dành dụm mà đổi. Tuy vậy, cả đêm khó ngủ, chờ đến sáng hôm sau.

Mới tờ mờ sáng 3.5, khác hẳn mọi hôm, loa phường đã oang oang, thông báo lệnh đổi tiền. Nội dung cho biết đổi ở đâu, mỗi người được đổi bao nhiêu, mỗi hộ bao nhiêu... Số cán bộ, giáo viên trường tôi được đổi tại trụ sở ủy ban phường 9 trên đường Nguyễn Tri Phương, đối diện Trường cấp 3 Trần Khai Nguyên. Chú Thăng dặn dò, nhớ nhé, mỗi người được đổi 100 đồng, một hộ gia đình được đổi 200, nếu nhà đông người được tối đa 500 đồng. Ai hoặc gia đình nào có nhiều tiền hơn số quy định phải làm bản khai cụ thể, tiền đó ở đâu ra, rồi số tiền ấy sẽ được gửi vào ngân hàng nhà nước, sau này xác minh là tiền chính đáng thì rút ra dần, còn không rõ ràng sẽ bị tịch thu. Đó là ở thành phố, chứ vùng nông thôn, như Tiền Giang chẳng hạn, mấy thầy cô cùng trường tôi cắm trụ dưới cơ sở 2 than trời, bởi cá nhân chỉ được đổi 50 đồng, hộ gia đình 100 đồng, hộ đông người tối đa 300 đồng. Nhà tôi quê ngoài Phòng cũng vậy, bu tôi chịu khó buôn bán, tiết kiệm dành dụm, ăn chả dám ăn, tiêu chả dám tiêu, đổi có 300 đồng nên bị mất ối tiền, nhưng bu tôi giấu không cho cả nhà biết, sợ bị... mắng.

Tôi vét voi mãi chỉ còn chưa đầy 2 chục, chẳng vội vàng gì. Lão Vy (Nguyễn Văn Vy đồng nghiệp, đồng hương, đồng môn của tôi) cùng chẳng khá hơn, hình như có 21 hay 22 đồng. Độc thân cần quái gì dành dụm. Tay học sinh bộ đội đi học chơi thân với chúng tôi, Đào Gia Thiệp người Thủy Nguyên, có những hơn 4 chục. Cả đám cười như nghé. Đang dập dờn định kéo nhau ra ủy ban phường, thì chị em cái Thu người Hoa bán tạp hóa-cà phê ở dưới phố hớt hơ hớt hải chạy lên kiếm. Tôi hay trò chuyện với Thu nên nó cũng mến tôi, nó bảo anh ơi, nếu các anh chưa đủ suất thì đổi giúp em với. Ba đứa chúng tôi nhận lời, cái Thu đếm tiền đưa 200 đồng, cứ cảm ơn rối rít, rồi chạy vụt về, có lẽ đi tìm tiếp người khác nhờ đổi. Nhà nó buôn bán nên có tiền.

Ngoài ủy ban phường không khác cái chợ vỡ. Mặc cho công an phường và dân phòng vòng trong vòng ngoài, dân chúng cứ rên rỉ, la hét, than thở, chửi bới, năn nỉ, thôi thì đủ kiểu. Một ông sồn sồn nhìn là biết ngay người Hoa, lớn tiếng, giọng lơ lớ, tỉu hà ma chúng bay, chúng bay là quân lừa đảo, quân ăn cướp, cướp không mồ hôi nước mắt của chúng ông. Mấy cậu thanh niên cờ đỏ đến nói gì đó, ông nhổ phì một phát, bỏ đi không thèm nói thêm một lời.

Thực ra chỉ có bọn người nhà nước chúng tôi và dân lương thiện ngây thơ tin vào tuyên truyền của nhà nước thôi, chứ đám có tiền họ đã ngóng đón trước rồi. Tôi nghe kể hôm qua có gia đình người Hoa ở chợ An Đông còn mua cả cần xé vé số để nếu hôm sau xổ số mà trúng sẽ có tiền hợp pháp. Chú Thăng bảo rằng đổi tiền thế này về hình thức chỉ nhằm đánh vào bọn tư sản thôi, chứ công nhân viên chức ba cọc ba đồng đâu có ảnh hưởng gì. Rồi ông nói nhỏ, cũng là một dạng ăn cướp, ăn cướp hợp pháp. Đau nhất là cướp chính của dân. Còn tôi thì hiểu rằng từ sau vụ này khó mà tin được người nhà nước, tin vào mấy ông lãnh đạo, tin vào đài báo, tivi nữa. Mới hôm trước khăng khăng rằng không đổi tiền, hôm sau tráo trở nuốt lời làm ngược lại.

Xã hội sau vụ đổi tiền chả khác gì trải qua cơn bão, đầy bi kịch. Mấy hôm sau, nghe người ta kể lại có những người bị mất của, sạt nghiệp do đổi tiền đã thắt cổ hoặc nhảy cầu tự tử. Cộng đồng người Hoa bị đánh đòn kinh tế nốc ao này càng thêm chán ngán, họ rục rịch chuẩn bị kéo nhau về Hồng Kông hoặc Trung Quốc. Số người vượt biên ngày càng tăng nhanh. Trường tôi cũng có mấy thầy cô ra đi, trong đó có thầy Đái Phụng Thời, dạy toán, Phó bí thư Đoàn trường, bạn tôi. Số tiền mà chị em Thu nhờ đổi, chúng tôi lĩnh xong đưa trả lại không thiếu đồng nào. Một thời gian sau chị em Thu cũng vượt biên. Cả đứa học trò tôi là Trịnh Hảo Tố Như, người Hoa, nhà số 41 Nguyễn Chí Thanh, ngay sát ký túc xá 43 Nguyễn Chí Thanh tôi ở, cũng cùng gia đình lặng lẽ đi trong đêm, sáng hôm sau khi tôi xuống phố mới biết.

Cuộc đổi tiền năm 1978 đã gây ra bao nhiêu bi kịch, tang thương. Kẻ cai trị mới đã lộ rõ bản chất ăn cướp, mà đối tượng không ai khác chính là nhân dân. Kinh tế chẳng những không khá hơn mà ngày càng lụn bại. Và càng bi kịch hơn nữa, sau đổi tiền có vài tháng, đồng tiền lại mất giá nhanh vùn vụt, gần như chẳng còn bao nhiêu giá trị. Thày Vy đùa bảo không khác gì tờ giấy lộn, còn tệ hơn cả khi chưa đổi. (còn tiếp)

Nguyễn Thông 

Ảnh: Đồng tiền mệnh giá 10 đồng này (mệnh giá cao nhất trước năm 1978) còn được dân gian âu yếm đặt tên là "cụ mượt".

Read More