Vì sao Bitcoin quan trọng cho Việt Nam |

 Dominik Weil

Posted on 03/03/2014 by Nguyễn Hoàng Huy · 

Bạn đọc thân mến,

Vài ngày trước chúng tôi đã có dịp gửi đến các bạn phiên bản tiếng Việt của một trong những bài viết hay nhất về Bitcoin từ trước đến nay được viết bởi Marc Andreessen (dịch bởi Nguyễn Hoàng Huy), người đã nhận ra được tiềm năng của Internet vào những năm đầu thập kỉ 90, và đã trở thành một doanh nhân rất thành công về lĩnh vực công nghệ nhờ tầm nhìn của anh.

Trong bài viết đó Andreessen đã có một cảm giác tương tự dành cho công nghệ Bitcoin trong những năm tháng đầu của nó, cái chúng ta đang trải nghiệm hiện nay – một công nghệ mà không còn nghi ngờ gì nữa sẽ thay đổi thế giới mãi mãi, giống như sự phát minh ra Internet hay máy tính cá nhân đã làm trước đây. Và cũng giống như tất cả những cuộc cách mạng trong công nghệ trước đây, nó sẽ giải phóng được một tiềm năng khổng lồ cho sự phát triển kinh tế bởi những ưu thế và sự tiện lợi trong việc chuyển gửi tài sản, giá trị từ nơi này đến nơi khác mà không cần một cơ quan trung gian để gửi gắm tin tưởng (và đây chỉ là mới bắt đầu). Như một hệ quả, Andreessen đã đầu tư nhiều triệu đô la vào một công ty startup tại Mỹ hồi mùa thu năm 2013, Coinbase, hiện đang có khoảng một triệu khách hàng, tốc độ phát triển tăng gần 2% mỗi tuần.

Đáng tiếc thay, Bitcoin hiện vẫn còn nhận được những bài tường trình khá tiêu cực từ truyền thông đại chúng (điều này đang thay đổi theo chiều hướng tích cực ở những xã hội phát triển chẳng hạn như Mỹ, Đức… vì những nước này ngay từ đầu cũng đã có những cái nhìn tiêu cực về Bitcoin), hầu hết các quốc gia khác trên thế giới cũng đang rất phân vân và thận trọng trong việc tiếp xúc với Bitcoin, dẫn đến tốc độ phát triển của nền kinh tế Bitcoin bị kiềm kẹp, và các doanh nhân phải bị đẩy sang những nước khác có quan điểm thân thiện hơn.

Những quan điểm tiêu cực của hầu hết các chính phủ trên khắp thế giới ít hay nhiều gì cũng có thể hiểu được vì những kiến thức phiến diện, thiếu sót họ nhận được về Bitcoin: tội phạm, trốn thuế, chợ đen, thuốc phiện, khủng bố… – rất nhiều những đặc tính này cũng đã từng được dùng để mô tả Internet những năm đầu thập niên 90. Ngày nay, nhiều doanh nhân nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ, những người đã thay đổi thế giới này mãi mãi với tinh thần sáng tạo, những ước mơ và ý tưởng của họ. Họ đã xây dựng lên được những công ty có giá trị nhất và được biết đến nhiều nhất khắp thế giới, đóng một vai trò chính yếu trong một thế giới của tất cả những người dùng bình dân ngày nay: Google, Youtube, Yahoo, Facebook, WordPress, Blogspot… Một vài cái tên có thể được kể đến.

Lịch sử lặp lại chính nó?

Tác giả viết ra những dòng này, người đã đào sâu vào cái “hang thỏ” có tên Bitcoin hơn 12 tháng vừa qua, đã từng tới tham dự nhiều buổi hội thảo Bitcoin quốc tế cũng như những buổi gặp gỡ trao đổi địa phương – về đời sống riêng tư thì hiện cũng đang có một mối quan hệ gia đình rất gắn bó với Việt Nam, ít nhất thì đó cũng là lý do cho bài viết này – muốn nhấn mạnh rằng, có rất nhiều trường hợp đã được quan sát thấy nói lên điều đó, rằng lịch sử dường như – bằng cách nào đó – lặp lại chính nó – và rằng cuộc cách mạng kĩ thuật số lần thứ hai này sẽ thay đổi thế giới chúng ta, sẽ đưa nó lên một tầm cao mới, cao hơn kết quả mà Internet đã làm trong suốt hai thập kỉ vừa qua.

Protocol của Bitcoin là một sự đột phá trong công nghệ, và nó sẽ cho phép rất, rất, rất nhiều những sáng tạo mới được hình thành dựa trên nền tảng công nghệ mới này – một số hiện đã nằm trong các dự án của những nhà phát triển thông minh và hăng say khắp thế giới.

Bitcoin – thậm chí là ngay trong giai đoạn này – là dự án phần mềm mã nguồn mở thành công nhất mà thế giới đã từng thấy – với nguồn nhân lực mạnh nhất, hiệu quả nhất, sáng tạo nhất mà thế giới đã từng thấy. Hàng chục ngàn lập trình viên khắp thế giới đang làm việc, tạo dựng ra một hệ sinh thái mới mỗi ngày; hàng trăm ngàn người khác đang lan truyền tin tức, kiến thức về Bitcoin mỗi ngày… và những con số này sẽ phát triển theo cấp độ lũy thừa trong những năm tháng sắp tới.

Bitcoin là một phát minh, điều đó có nghĩa là nó sẽ không thể bị “undo” – cũng giống như sự phát minh ra Internet cũng không thể bị “undo”. Thần đèn cuối cùng cũng đã chui ra khỏi đèn – và không thể có một cách nào để từ chối hay thậm chí tiêu hủy sự tồn tại của nó ngay bây giờ. Nên câu hỏi duy nhất được đặt ra ngay lúc này là: Liệu bạn sẽ trở thành một người ủng hộ và cùng những người khác tạo ra cuộc thay đổi, hay bạn sẽ lờ đi hay thậm chí chống lại cơn sóng không thể dừng này, cho tới khi thực tại về Bitcoin cuốn trôi bạn đi?

Đúng thế, hình ảnh so sánh này cũng đúng theo một khía cạnh khác, bạn không thể bóp nát Bitcoin. Nếu bạn cố nắm lấy nó, nó sẽ chỉ trôi qua những kẽ tay của bạn, mỗi nỗ lực khiến bạn trông như một tên ngốc.

Điều này đúng với protocol của Bitcoin, chương trình điện toán, đồng tiền tệ, mạng lưới, cộng đồng… tất nhiên bạn cũng vẫn có thể nhắm vào một đơn vị lẻ tẻ nào, vì bất cứ lý do nào bạn muốn nhắm vào họ (tôi sẽ trở lại điểm này sau bên dưới).

Vậy thì, nếu tất cả những điều này là đúng, nói tóm lại Bitcoin là gì và tại sao nó lại quan trọng cho Việt Nam?

Vâng, bài viết này không phải là nơi để giải thích cặn kẽ chi tiết cách vận hành của Bitcoin. Đã có rất nhiều nguồn tin trên Internet và những buổi gặp mặt địa phương đang nhắm tới việc giới thiệu cho mọi người về công nghệ tuyệt vời đang trở nên càng ngày càng phổ biến và thông dụng trên khắp thế giới.

Hơn thế nữa tôi muốn gửi đến bạn, những độc giả thân mến của tôi, trong trường hợp bạn chưa thực hiện, lời kêu gọi khẩn thiết: Hãy dành ra một chút thời gian ngày hôm nay để tìm hiểu về Bitcoin. Tôi hứa với bạn, rằng thời gian bạn bỏ ra hôm nay để tìm hiểu về nó, có thể sẽ là một trong những quyết định sáng suốt nhất bạn từng đưa ra trong đời.

Tôi đang nói chuyện với các bạn dựa trên kinh nghiệm, và tôi chưa từng gặp một người nào – và tôi đã gặp và nói chuyện với hàng trăm người khắp trái đất – những người thật sự đã bỏ công ra tìm hiểu, mà không đang chia sẻ trải nghiệm này! Thêm vào đó: Khi bạn đã bắt đầu hiểu được những vấn đề căn bản, hãy bắt đầu sử dụng nó! Giây phút bạn thực thiện một giao dịch Bitcoin đầu tiên trong đời, bạn sẽ có được cái cảm giác rất, rất hiếm khi xảy ra trong đời, nó như một sự bừng tỉnh bất chợt, một cú sét đánh trong tâm thức.

Thậm chí là ngay bây giờ, sau rất, rất, rất nhiều lần giao dịch Bitcoin, cú sét đánh tâm thức này vẫn liên tục xảy ra không ngừng. Khi tôi gửi cho vợ tôi một khoản Bitcoin nhỏ trị giá 5 đô la băng qua một khoảng cách 10,000km trong nháy mắt, chỉ qua Skype, vợ tôi và cái smartphone và ứng dụng đọc mã QR, điều này chưa bao giờ có thể xảy ra trong lịch sử loài người trước giờ.

Ảnh hưởng phụ tiêu cực của sự bừng tỉnh này cũng khá rõ rệt. Bạn rõ ràng thấy được mỗi ngày rằng cơ chế tài chính ngày nay đã lỗi thời trong công nghệ như thế nào, nó càng ngày càng suy sụp, thiếu hiệu quả và nặng nề. Cơ chế thanh toán thông dụng hiện nay quá chậm chạp, tốn kém, bảo mật kém, đặc biệt là khi bạn “gặp xui” trải nghiệm sự giác ngộ qua phát minh độc đáo của Satoshi Nakamoto. Nhưng thông điệp tốt gửi đến bạn là: Tất cả những thứ này sẽ thay đổi!

Không có cách nào để cho hệ thống thanh toán và tài chính yếu kém hiện tại có thể kháng cự lại sự cạnh tranh của công nghệ mới, được phát minh ra cách đây 5 năm. Nó có thể cần thêm vài năm nữa, nhưng hướng đi của nó thì đã khá rõ ràng.

Như tôi đã thảo luận và giải thích ở trên, Bitcoin và những loại coin khác tiếp bước nó sẽ trở thành tương lai của tiền tệ và thanh toán (và rất nhiều thứ khác), và rằng tại thời điểm này, không có cách nào có thể chặn đứng lại những biến chuyển đang mau chóng diễn ra nữa.

Nếu tất cả những điều này là sự thật, vậy thì mục đích của việc cấm Bitcoin nói chung và cứ nói rằng loại tiền này chỉ được dùng bởi những thành phần phạm pháp, khủng bố, cá độ, rằng nó sẽ gây tổn hại đến kinh tế, tiềm ẩn rủi ro, hay tạo ra một sự xuống dốc trong đạo đức và chịu trách nhiệm cho rất nhiều những nguy cơ không mong muốn khác?

Vâng, câu trả lời quá dễ dàng nếu bạn thật sự hiểu được mức độ ảnh hưởng của Bitcoin: Không có mục đích gì cả.

Như tôi đã nói ở trên, tôi đã gặp và nói chuyện với hàng trăm Bitcoiners suốt năm qua, và nếu những linh cảm và trực giác của tôi đúng, những gì tiêu cực mà báo chí miêu tả về một người dùng Bitcoin thông thường là không chính xác.

Cá nhân tôi chưa bao giờ gặp được những nhóm người nào rất thông minh, có suy nghĩ sâu sắc, có những góc nhìn toàn diện và một tinh thần hướng đến lý tưởng như những thành viên trong cộng đồng Bitcoin mà tôi đã gặp trong các buổi hội thảo. Người ta đã quá chán ngán cái hệ thống tài chính hiện tại khi nó liên tục cướp đi những đồng tiền mồ hôi nước mắt họ làm ra được bởi những vụ lừa đảo, lạm phát, và tịch thu… Họ đang hứng khởi cùng Bitcoin xây dựng lên một tương lai tốt đẹp hơn cho phần đông loài người. Và vì thế nó rất quan trọng để nhấn mạnh rằng, tác động tích cực của Bitcoin thậm chí sẽ mạnh hơn trong các thị trường chớm nở với một nền công dân chưa có tài khoản ngân hàng, so với các nước đã phát triển. Bitcoin sẽ, cũng như tất cả những phát minh công nghệ quan trọng khác trước nó, giúp cho nhiều tỉ người nghèo khắp thế giới cung cấp một sức sống kinh tế mới cho họ, cái chưa từng được biết đến trước đây trong lịch sử.

Chúng ta có thể rút ra được kết luận gì từ câu chuyện này?

Những quốc gia không thân thiện với Bitcoin rõ ràng sẽ là những quốc gia bị bỏ lại đằng sau, so với những quốc gia cho phép nền kinh tế non trẻ Bitcoin có được cơ hội phát triển và những thành viên, doanh nghiệp trong cộng đồng có cơ hội sáng tạo, làm cho nó càng ngày càng thuận tiện và hiệu quả hơn về mặt kinh tế.

Khoảng thời gian từ 2013 đến 2015 sẽ quyết định, quốc gia nào sẽ là nước tiên phong trong cuộc cách mạng công nghệ này, và quốc gia nào sẽ là những nước “lề mề theo sau” trong việc chấp nhận công nghệ mới này.

Vì thế nó rất quan trọng, rằng các chính phủ và các cơ quan thẩm quyền không nên vội đưa ra những luật lệ cấm đoán, ngăn cản, và giới hạn. Vì điều này sẽ tạo ra hiện tượng chảy máu chất xám, những cá nhân thông minh, sáng tạo sẽ tìm cách bỏ sang một nước khác thoải mái với Bitcoin hơn để làm việc.

Chúng ta đang sống trong một kỉ nguyên, nơi mà những đầu óc thông minh nhất, có kiến thức nhất, sáng tạo nhất phải được nghiêm túc coi trọng bởi mọi đất nước, vì họ chính là thành phần có khả năng cung cấp cho đất nước đó những cơ hội tốt nhất trong thời đại cạnh tranh toàn cầu trong thế giới càng ngày càng được toàn cầu hóa này.

Nền kinh tế Việt Nam hiện nay, không kể đến thế mạnh của nó trong mức nhân công thấp trong những ngành nghề lao động tay chân so với khu vực, vẫn chưa thể cạnh tranh với những sản phẩm công nghệ cao trên thị trường thế giới và trong những ý tưởng sáng tạo, và startups còn hiếm thấy hơn nữa, trong một đất nước 90 triệu cư dân. Và, mặc dù là điều này có lẽ khó chấp nhận đối với những người có tư tưởng nên kế hoạch hóa mọi thứ từ trung ương, không có cách nào, những kế sách kinh tế trung ương có thể đạt được cùng một kết quả trong lĩnh vực cạnh tranh khốc liệt này, so với những cá nhân, doanh nghiệp linh động uyển chuyển, một sự “hỗn loạn sáng tạo”, những công ty startup đẳng cấp thế giới đang dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ như chúng ta hiện thấy.

Vâng, đúng là đã có những người đã sử dụng Bitcoin cho những hoạt động phi pháp. Nhưng: Đây là một góc nhìn rất phiến diện và cũng phi logic, nếu một người rút ra kết luận: “Bitcoin đã từng được sử dụng cho những hoạt động tội phạm, vì thế tất cả những người dùng Bitcoin đều là tội phạm.”

Việt Nam Đồng, Đô La Mỹ, Yuan Trung Quốc, Euro hay bất cứ loại tiền tệ thông thường nào bạn có thể nghĩ đến cũng đã từng được sử dụng cho vô số những hình thức tội phạm, trốn thuế, mua bán thuốc phiện, mại dâm, tài trợ khủng bố, mỗi ngày. Có phải TẤT CẢ những người dùng những đồng tiền này vì thế đều là tội phạm/thành phần nghiện ngập/khủng bố/môi giới mại dâm không? Đây chính là điều phi logic, đằng sau những phán xét tiêu cực lên những người dùng Bitcoin cho rằng tất cả họ đều là tội phạm hay ít nhất cũng là những người đáng nghi ngờ nói chung.

Tại thời điểm này, cũng cần thiết để xua đi một thành kiến thường được nhắc đến khác với những người rõ ràng là không thật sự hiểu về Bitcoin một cách trọn vẹn: Bitcoin là một phương tiện thanh toán ẩn danh, vô danh (anonymous), không thể lần tra dấu vết và vì thế nó là một phương tiện hoàn hảo cho các hoạt động phạm pháp

Không hề.

Bitcoin là “pseudonymous” (có tính chất giả danh), không phải vô danh (anonymous). Nó có thể được lần tra dấu vết hơn bất kì loại tiền tệ nào khác trước giờ. Thực tế là: Tôi có thể nhìn thấy trực tiếp, real time, trong mạng lưới sổ cái công cộng, tiền đang chạy từ đâu đến đâu, điều này hoàn toàn trái ngược với định nghĩa “untracable” (bất khả truy).

Vì thế, nếu tôi muốn thực hiện một phi vụ trái phép, khủng bố hay đơn giản chỉ là trả tiền cho gái mại dâm, và không muốn bất kì một ai có thể phát hiện ra, tốt hơn là tôi nên dùng tiền mặt, nó mới đích thị là bất khả truy và ẩn danh hơn nhiều so với Bitcoin.

Và đúng, nó có thể cũng đúng, rằng Bitcoin mở ra một số cơ hội mới cho tội phạm, nhưng nó cũng mở ra những cơ hội mới cho tất cả những người khác!

Rất nhiều băng nhóm trộm cướp trên những con đường Sài Gòn sử dụng “sự phát minh ra xe máy” như một phương tiện cho các hoạt động của chúng, bằng cách phóng nhanh vượt ẩu luồn lách khỏi hiện trường với những “cỗ máy cho phép phạm tội” thay vì chạy bộ bằng chân. Nhưng có lẽ ngoài bọn trộm cướp ra thì tất cả những người còn lại cũng được hưởng lợi từ sự phát minh ra xe máy này. Tôi nghĩ rằng một người có thể chắc chắn nói, nền kinh tế Việt Nam sẽ yếu hơn gấp trăm lần nếu xe máy bị cấm và xử lý.

Thật quan trọng phải nói rằng chúng ta không nên chỉ tập trung vào những mặt tiêu cực của một phát minh, mà còn phải biết nhìn vào những mặt tích cực của nó, điều này có thể thực hiện được bằng cách đón nhận nó như một công nghệ mới.

Trong những tuần lễ qua, lần đầu tiên tôi có thể nhớ được rằng, một lập trình viên người Việt đã nổi danh như cồn khắp thế giới với trò chơi Flappy Bird, một thành công vang dội quá bất ngờ trong thị trường đang bùng bổ cho game mobile trên thế giới. Mặc dù là bản thân tôi có thói quen theo dõi sát sao tình hình tin tức về công nghệ ở Việt Nam, thật sự tôi không thể nhớ được, rằng một sản phẩm Việt Nam từng bao giờ trở thành một hiện tượng toàn cầu.

Đây không phải là những dòng tít chúng ta muốn thấy về Việt Nam hay sao? Rằng những người sáng tạo Việt Nam, những doanh nhân, những lập trình viên Việt Nam có đủ khả năng để cạnh tranh với thị trường thế giới trong bất cứ ngành nghề nào họ chọn hoạt động? Rằng những công ty startups Việt Nam sẽ nhờ vào những sáng tạo trong công nghệ để mang lại việc làm, cơ hội, tài sản, sáng tạo và một tiêu chuẩn sống cao hơn cho nước nhà?

Vì thế, tôi muốn gửi đến Việt Nam một lời kêu gọi dứt khoát: Hãy để cho nền kinh tế Bitcoin sinh sôi nảy nở trong nước các bạn. Xử lý và kết án bọn tội phạm, những ai lạm dụng công nghệ này. Nhưng đừng kết án những người sẵn sàng sử dụng công nghệ này cho những mục đích tốt đẹp nhất. Hãy để cho các doanh nhân một cơ hội bằng cách chấp nhận công nghệ này, hãy để cho các nhà phát triển nới rộng sự tiện lợi của nó, và cho đất nước các bạn một cơ hội để bắt kịp với sự thay đổi chóng mặt của thế giới được gây ra bởi Bitcoin và tất cả những sáng tạo khác bắt nguồn từ nó.

Bitcoin không phải là đồng tiền của tội phạm. Bitcoin là đồng tiền của mọi người!

 *********

Tác giả: Dominik Weil, Tư vấn, Đồng sáng lập Bitcoin Frankfurt và giám đốc quản trị  Bitcoin Azerbaijan

Chuyển dịch: Nguyễn Hoàng Huy

Read More

Tran Vinh Du - Bitcoin: Công cụ làm giàu hay sáng tạo vô dụng?

Trong một phân tích đăng tải lần trước, tôi đã giới thiệu cỗ máy vận hành của Bitcoin, tại sao nó ra đời, và bản chất của nó là gì. Trong bài này tôi sẽ bàn thêm về giá trị của nó đối với cá nhân và xã hội.
 
Hai vấn đề lớn
 
Có hai vấn đề hóc búa đối với giải pháp của Satoshi: Thứ nhất là các cá nhân mua máy móc thiết bị để trở thành một node để làm gì? Họ đầu tư và họ phải được nhận thứ gì đó. Các ngân hàng trong thế giới bình thường đóng vai trò trung gian để hưởng phí giao dịch. Các chủ nhân của các node cũng phải được thù lao từ khoản đầu tư họ bỏ ra.
 
Satoshi đã nghĩ ra cách vừa để hệ thống tự tạo ra Bitcoin mới và vừa để tạo thù lao cho những người tham gia đóng vai trò xác thực giao dịch. Họ được gọi là các “thợ đào” (miners), lý do là họ có xác thực được một block hay không cũng tựa như có trúng số hay không, hay có may mắn đào được vàng hay không. Khi các thợ đào này xác thực được một giao dịch, hệ thống sẽ tạo ra một số Bitcoin thưởng cho họ. Thí dụ, tại thời điểm khởi nguồn của Bitcoin, một block được xác thực sẽ tạo ra 50 Bitcoin cho thợ đào thành công. Vì cứ mỗi 10 phút lại có một block được xác thực, mỗi ngày hệ thống tạo ra 720 nghìn Bitcoin mới, và một năm tạo ra 2,628 triệu Bitcoin mới.
 
Để khống chế số Bitcoin trong hệ thống không nhiều một cách vô tội vạ, Satoshi quy định cứ 4 năm số Bitcoin mới tạo ra cho một block được xác thực thành công sẽ giảm xuống còn một nửa. Với cách này, Satoshi khống chế số Bitcoin tối đa ở mức 21 triệu Bitcoin. Hệ thống sẽ đạt được con số này vào năm … 2140.
 
Như vậy, câu hỏi đầu cơ bản được giải, các “thợ đào” đầu tư máy móc tham gia xác thực các giao dịch để hưởng Bitcoin thưởng khi họ xác thực thành công một block. Vì ngày càng nhiều người tham gia “đào” và số Bitcoin thưởng cho mỗi lần “đào” thành công giảm dần, việc kiếm Bitcoin thưởng ngày càng khó khăn.  Về lâu dài, để duy trì được nhiệt huyết của các “thợ đào”, người làm lệnh chuyển Bitcoin cho người khác sẽ phải trả phí giao dịch. Tuy nhiên hiện nay phí giao dịch vẫn bằng không.
 
Vấn đề khó khăn thứ hai là hệ thống Bitcoin có vẻ như chỉ bảo vệ người bán chứ không bảo vệ người mua. Người bán nhận được thông tin việc chuyển tiền từ bên mua đã được xác thực, và hệ thống của Bitcoin mô tả ở trên khiến cho bên bán không sợ bị lừa. Thế nhưng còn người mua thì sao? Làm sao người mua biết được rằng sau khi mình trả tiền rồi thì hàng sẽ đến tay?
 
Câu trả lời là...đã nhiều người mua bị ăn quả lừa từ phía người bán. Tiền chuyển đi mà hàng không về. Để bảo vệ người mua, Bitcoin có cơ chế “tài khoản phong toả” theo đó xuất hiện một bên thứ 3 đóng vai trò kiểm chứng. Người bán chỉ nhận được Bitcoin khi bên kiểm chứng xác nhận hàng đã chuyển. Tuy nhiên, cơ chế này lại đẻ ra cái mà hệ thống Bitcoin ngay từ đầu muốn xoá bỏ… đó là bên thứ 3. Lại phải xuất hiện một bên thứ 3 đủ uy tín mới bảo vệ được quyền lợi của bên mua và bên thứ 3 này lại sẽ tính phí dịch vụ. Nếu bên thứ 3 là đồ dỏm, bên thứ 3 có thể cấu kết với bên bán để lừa bên mua.
 
Bởi vì có phí kiểm chứng, người mua trong các giao dịch nhỏ thường không dùng dịch vụ kiểm chứng. Vì thế vẫn thường xảy ra là họ bị bên bán lừa không giao hàng sau khi đã nhận được tiền. Cũng vì chưa có bên thứ 3 nào đủ lớn, đủ uy tín để bảo lãnh, các giao dịch mua bán sử dụng Bitcoin cho tới nay vẫn là các giao dịch có giá trị rất nhỏ, rất vặt vãnh.
 
Họ đã kiếm tiền từ Bitcoin như thế nào?
 
Muốn kiếm tiền từ Bitcoin thì phải có Bitcoin. Chỉ có hai cách để có Bitcoin là đi “đào” Bitcoin, hoặc mua lại Bitcoin của người khác (bằng tiền hoặc đổi bằng hàng hoá).
 
Trước đây, đã có nhiều người kiếm hàng triệu  từ Bitcoin. Họ bao gồm hai nhóm. Nhóm một là những “thợ đào” Bitcoin. Nhóm thứ hai là những nhà đầu cơ Bitcoin – những người mua lại Bitcoin từ các thợ đào từ nhiều năm trước.
 
Đứng đầu nhóm thợ đào có lẽ là Satoshi Nakamoto, biệt danh của cá nhân hoặc tổ chức sáng lập ra Bitcoin. Chỉ tính riêng trong năm 2009, Satoshi được cho là đã “đào” được khoảng từ 1 triệu Bitcoin  đến xấp xỉ 1,15 triệu Bitcoin (và không tiêu số Bitcoin này đi), tương đương khoảng 1,2 đến 1,4 tỷ USD tại thời điểm giá Bitcoin cao nhất (1,200 USD cho mỗi Bitcoin).
 
Với các nhà đầu tư Bitcoin, nhiều người đã thành triệu phú. Charlie Shrem(24 tuổi) là một ví dụ. Charlie tốt nghiệp đại học năm 2011, và với 10 nghìn USD vay của mẹ mình, anh đã đầu tư vào Bitcoin. Trong năm này, giá Bitcoin có lúc xuống dưới 0,5 USD/Bitcoin. Khi giá Bitcoin tăng, Charlie Shrem đã trở thành triệu phú, tổng giám đốc một công ty hỗ trợ buôn bán Bitcoin, và phó chủ tịch Quỹ Bitcoin (Bitcoin Foundation).
 
Đó là chuyện của những người đi tiên phong, dù là đi “đào” hay đầu cơ. Giờ đây, cả hai cách này đều khó khăn, rủi ro cao, và tóm lại là không khả thi với đại đa số mọi người.
 
Ngay cả những người tiên phong như Satoshi Nakamoto hay Charlie Shrem giờ cũng mỗi kẻ một phương.  Satoshi Nakamoto đã biến mất không để lại dấu vết từ năm 2010, theo nhiều người, là do lo sợ bị truy tố. Charlie Shrem hiện đang bị tạm giữ điều tra vì công ty của anh bị nghi ngờ tạo điều kiện cho các hoạt động rửa tiền qua giao dịch Bitcoin.
 
Ý nghĩa kinh tế của Bitcoin
 
Không phủ nhận được Bitcoin đang ngày càng được nhiều người biết đến. Khi Satoshi công bố sách trắng năm 2008, nó chỉ là một ý tưởng thú vị về mặt học thuật. Khi Laszlo Hanyecz thực hiện giao dịch đầu tiên, bỏ 10 nghìn Bitcoin mua 2 chiếc pizza, Bitcoin chỉ là một trò chơi trí tuệ của một nhóm chuyên gia lập trình. Giờ đây, Bitcoin đã là một công cụ đầu cơ được ưa thích và đã biến nhiều người thành triệu phú USD thật. Nó khiến giới học thuật, bao gồm cả các đại thụ về kinh tế học, tốn không ít giấy bút. Nó cũng khiến các chính quyền khắp nơi trên thế giới bất an về việc trốn thuế, rửa tiền, và công cụ giao dịch của giới tội phạm.
 
Nhưng ngoài việc là một trò chơi, công cụ kiếm tiền cho một số nhà đầu cơ, và phương tiện giao dịch trong một nhóm người đặc thù, Bitcoin có ý nghĩa kinh tế thật cho xã hội hay không? Ý tưởng về việc mua bán và chuyển tiền trực tiếp, nhanh chóng, và không mất phí giao dịch là một ý tưởng hấp dẫn, giao dịch nặc danh và khả năng trốn thuế cũng tạo sự cuốn hút cho nhiều người.
 
Nhưng kẻ thù chính của Bitcoin, và vì thế, khả năng Bitcoin một ngày nào đó quay trở lại là một dãy số ảo vô nghĩa, nằm ở chỗ các nhóm lập trình khác cũng có thể tạo ra các đồng tiền ảo tương tự, thậm chí tốt hơn Bitcoin. Hiện nay đã xuất hiện các đồng tiền ảo như vậy. Họ nghiên cứu Bitcoin và tìm cách khắc phục những điểm yếu của Bitcoin. Nếu như trong vài năm nữa có hàng trăm đồng tiền ảo giống hoặc tốt hơn Bitcoin xuất hiện, thì Bitcoin sẽ không thể “hot” như hiện nay, và dần dần sẽ không còn là công cụ đầu cơ ưa thích nữa.
 
Thứ hai, ý nghĩa chính của Bitcoin, theo cách mà người tạo ra nó nhìn nhận, là ở chỗ xoá bỏ bên thứ ba, xoá bỏ các chi phí giao dịch tốn kém mà các bên thứ 3 như ngân hàng vẫn lấy từ những người chuyển tiền. Thế nhưng, như đã phân tích ở trên, để bảo vệ quyền lợi của người mua, vẫn cần những bên thứ 3 có uy tín đứng ra kiểm chứng để người bán không lừa đảo, lấy tiền rồi lặn mất tăm. Đây chính là một cái tát cho chính ý tưởng khởi nguồn của nó, và cũng là cái làm cho nó về lâu dài không còn hấp dẫn.
 
Thứ ba, cho dù Bitcoin trở thành công cụ tiền tệ mới quan trọng và hai kẻ thù trên không tồn tại, thì bản chất tiền tệ của nó là giới hạn nguồn cung (tối đa 21 triệu Bitcoins), vì thế, nó dẫn đến một sự thực hiển nhiên là giá trị của Bitcoin sẽ ngày càng tăng, tức là đồng tiền Bitcoin sẽ chịu giảm phát. Chỉ trong năm 2013, đồng Bitcoin đã tăng giá so với đồng USD mấy chục lần. Với kỳ vọng giảm phát như thế, không ai muốn tiêu đồng Bitcoin của mình. Tức là Bitcoin sẽ không được dùng như một phương tiện thanh toán, mà chỉ được dùng làm công cụ đầu cơ. Tệ hơn nữa, vì không ai biết được tương lai ngày mai của nó sẽ ra sao, nó chỉ được dùng làm công cụ đầu cơ ngắn hạn.
 
Ngoài 3 kẻ thù chính này, Bitcoin còn vô số kẻ thù khác nữa kể ra không hết. Nhưng chỉ cần 3 hạn chế chính này thôi cũng khiến Bitcoin sẽ không bao giờ trở thành một đồng tiền chính thống, có khả năng cạnh tranh ngang ngửa với các đồng tiền quốc gia mà chính phủ các nước vẫn phát hành.

Read More

Tran Vinh Du- Bitcoin: thông minh nhưng vô dụng?

CỠ CHỮ 

Trần Vinh Dự

19.02.2014

Hầu hết mọi người, kể cả những “kẻ thù” của Bitcoin, đều phải công nhận Bitcoin là một sản phẩm của trí tuệ đặc biệt thông minh. Bitcoin là gì? Nói nôm na, Bitcoin có thể hiểu là một loại tiền điện tử do một số cá nhân tạo ra, không liên quan đến bất cứ chính phủ nào.

Trên nguyên tắc, ai nếu muốn cũng có thể tạo ra một loại tiền điện tử, vấn đề là nó có được người khác chấp nhận hay không. Trước Bitcoin cũng có nhiều loại tiền điện tử, ngay cả Facebook cũng tạo ra một loại tiền điện tử là Facebook Credits, tuy nhiên đều không thành công. Bitcoin là đồng tiền điện tử đầu tiên thành công ở góc độ nó hấp dẫn một lượng lớn số người khắp nơi trên thế giới.

Nó hơn gì các loại tiền điện tử khác? Và tại sao nó lại được coi là thông minh? Nếu xem lại khởi thuỷ của ý tưởng này, từ sách trắng của Satoshi Nakamoto(người sáng lập Bitcoin) được đưa lên mạng năm 2008, có thể thấy mục tiêu ban đầu của Satoshi không phải là tạo ra một hệ thống tiền tệ mới thay thế các hệ thống tiền tệ truyền thống (như nhiều đệ tử nhiệt thành của Bitcoin vẫn hay ca tụng). Satoshi chỉ muốn tạo ra một hệ thống thanh toán, chuyển tiền online an toàn, rẻ, và không cần đến các định chế tài chính can thiệp vào, và hướng đến các giao dịch online có giá trị nhỏ.

Đứng trên góc độ này, dễ thấy việc chuyển tiền, nhất là chuyển từ nước này sang nước khác, và giữa các hệ thống ngân hàng khác nhau, khá tốn kém. Các “bên thứ ba” như các ngân hàng, các công ty tín dụng (Visa, Master Card, American Express…) hay các công ty chuyển tiền (như Western Union) đều tính phí cao và mất nhiều thời gian. Một hệ thống như Satoshi đề xuất sẽ làm cho mức phí này giảm đến mức tối thiểu (thậm chí miễn phí) và thời gian chuyển tiền nhanh hơn rất nhiều. Vì thế, trên nguyên tắc nếu triển khai thành công thì nó là một sự đóng góp có ý nghĩa cho xã hội.

Thực ra ý tưởng của Satoshi về hệ thống thanh toán online trực tiếp (không qua các trung gian định chế tài chính) trên thực tế không cần phải tạo ra một loại tiền mới. Nó có thể vận hành với một loại tiền có sẵn (thí dụ USD). Tuy nhiên, Satoshi đã thành lập Bitcoin, và tạo ra một loại tiền mới.

Hệ thống Bitcoin vận hành như thế nào?

Thử tưởng tượng vào thời điểm đầu, khi các lập trình viên đầu tiên của Bitcoin tạo ra hệ thống này, mỗi người có trong tay một số lượng Bitcoin nhất định. Giao dịch đầu tiên của hệ thống này diễn ra giữa Laszlo Hanyecz, một lập trình viên của nhóm, và một tình nguyện viên lập trình ở Anh. Laszlo gửi cho người tình nguyện viên này 10 nghìn Bitcoin qua hệ thống, người tình nguyện viên này sau đó đã mua cho Laszlo 2 chiếc pizza từ tiệm Papa Johns trị giá 25 USD. Như vậy, tại thời điểm khởi nguồn, 400 Bitcoin đổi được 1 USD. Hai chiếc pizza do Laszlo mua hồi năm 2009 nếu tính theo giá trị của Bitcoin tại thời điểm cao nhất lên tới … 12 triệu USD.

Để hệ thống này vận hành, phải có người chuyển tiền, người nhận tiền, và một hệ thống các đầu mối (nodes) với vai trò xác thực giao dịch. Người nhận tiền và người chuyển tiền thì dễ hiểu, nhưng tại sao lại cần người xác thực giao dịch?

Trong một giao dịch tiền tệ thông thường, ngân hàng đóng vai trò trung gian. Ngân hàng khấu trừ tiền trong tài khoản của người gửi và cộng tiền vào tài khoản của người nhận. Trong hệ thống Bitcoin, không có ai đóng vai trò trung gian của ngân hàng.

Vì thế, để xác thực giao dịch, hệ thống Bitcoin phải dựa trên toàn bộ các giao dịch đã được xác thực trên Bitcoin tính từ điểm khởi đầu của hệ thống. Lịch sử đầy đủ của các giao dịch đã được xác thực tại một thời điểm sẽ cho biết chính xác người chuyển Bitcoin có đủ số Bitcoin muốn chuyển hay không. Nhưng việc này cũng chưa đủ.

Lý do là, giả sử Nam muốn chuyển một nghìn Bitcoin cho Việt để mua một sản phẩm từ Việt (thí dụ một chiếc Ferrari đời mới). Nam sẽ làm một lệnh. Nhưng nếu Nam muốn ăn gian, Nam có thể làm 2 hoặc nhiều lệnh. Nam làm một lệnh chuyển một nghìn Bitcoin cho Việt, và ngay sau đó làm một lệnh chuyển một nghìn Bitcoin cho chính Nam. Hệ thống phải ghi nhận được giao dịch nào là giao dịch được thực hiện trước và ghi nhận giao dịch đó là giao dịch được xác thực. Nhưng vì không có một trung gian duy nhất như ngân hàng đóng vai trò ghi nhận, “hệ thống” đó là gì, và làm thế nào để ghi nhận giao dịch?

Các node (đầu mối) sẽ đóng vai trò này. Hệ thống Bitcoin phải cần rất nhiều node để không có node nào có thể đóng vai trò trung gian như ngân hàng. Lý do là bất kỳ ai cũng có thể trở thành một node chỉ bằng cách mua một dàn máy tính có cấu hình mạnh, tải và chạy chương trình của Bitcoin. Nếu một vài node có thể chi phối hệ thống, các node này sẽ có khả năng can thiệp và giúp cho việc xác thực giao dịch một cách gian lận. Thí dụ, node này có thể xác thực Nam chuyển cho Việt một nghìn Bitcoin để Việt chuyển hàng cho Nam, sau đó node này lại đảo ngược quy trình và xác nhận Việt chuyển cho Việt một nghìn Bitcoin trước khiến cho lệnh Nam chuyển cho Việt trở nên vô giá trị (và như thế Việt mất một nghìn Bitcoin và bị lừa).

Satoshi Nakamoto nghĩ ra một phương pháp độc đáo tước đi khả năng can thiệp của bất kỳ node nào vào hệ thống. Mỗi khi một lệnh được phát đi, nó phát tới tất cả các node. Mỗi node sẽ tổng hợp tất cả các lệnh gửi trong một khoảng thời gian nhất định thành một khối lệnh (block). Để khối lệnh này được toàn bộ hệ thống Bitcoin công nhận là khối lệnh được xác thực, node này phải giải một bài toán do hệ thống Bitcoin tạo ra. Bài toán này khó đến nỗi nếu một node tự giải nó sẽ mất nhiều năm. Vì có hàng trăm nghìn nodes tham gia giải, thời gian này được giảm xuống còn 10 phút. Khi có một node tìm được lời giải cho bài toán, block đó sẽ được công nhận là đã được xác thực.

Do có hàng trăm nghìn node tham gia giải bài toán, cuộc chơi của họ giống như chơi xổ số với thường là chỉ một người trúng giải (giải được bài toán). Sẽ không có node nào biết được block mà mình tạo ra có được xác thực hay không, vì thế khả năng can thiệp của một node vào hệ thống là gần như bằng không.

Sau khi một block được xác thực, tất cả các lệnh chuyển tiền trong block đó sẽ được xác thực và cập nhật vào lịch sử các giao dịch đã được xác thựcvà các lệnh chuyển tiền sau đó phải dựa trên lịch sử các giao dịch đã được xác thực đã được cập nhật này.

Với một hệ thống vận hành như vậy, Việt sẽ chờ đến khi lệnh chuyển tiền từ Nam được xác thực thì Việt mới biết chắc là Nam mới chuyển tiền cho mình, và mới chuyển hàng cho Nam. Để lừa đảo, Nam sẽ phải can thiệp được vào hệ thống, và đảo ngược lại quy trình trên, một điều bất khả thi trừ phi Nam có một hệ thống máy tính mạnh đến nỗi khả năng tính toán của nó bằng khả năng tính toán của toàn bộ các node khác cộng lại. Tức là Nam phải chiếm tới 50% khả năng tính toán của toàn bộ hệ thống các node của Bitcoin, một điều mà từ trước tới giờ chưa bao giờ xảy ra.

Do đó, động cơ lừa đảo của Nam bị triệt tiêu. Khi Nam chuyển tiền cho Việt, Nam phải thực sự vẫn còn một nghìn Bitcoin và chuyển một nghìn Bitcoin này đi và không bao giờ có hi vọng lấy lại được. Đây là giá trị cốt lõi của giải pháp do Satoshi nghĩ ra.

Và vì thế, không có gì ngạc nhiên khi Bitcoin được mọi người ca ngợi là một sáng tạo hết sức thông minh. Thế nhưng tại sao lại vô dụng? Để tìm hiểu vấn đề này tôi sẽ quay lại vào một bài viết khác trong thời gian tới.

Read More

Sàn giao dịch Mt.Gox phá sản và bị kiện 

Chủ nhật, 02/03/2014, 05:55 (GMT+7)

Mt.Gox, sàn giao dịch bằng đồng tiền ảo Bitcoin lớn nhất thế giới vừa chính thức nộp đơn xin phá sản, đồng thời bị kiện bởi các nạn nhận trong vụ việc này.

Illinois Gregory Greene, một người dùng đại diện cho các nạn nhân trong vụ sàn giao dịch bằng đồng tiền ảo Bitcoin lớn nhất thế giới - Mt.Gox bị đóng cửa, đã đệ đơn kiện lên tòa án Chicago (Mỹ). Lý do được Greene nêu ra là sàn giao dịch Mt.Gox đã không có biện pháp bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người dùng.

"Thảm họa này không chỉ cho thấy sự bất ổn của một ngành công nghiệp mới đang phát triển, mà nó còn phát hiện ra một kế hoạch lớn để lừa gạt hàng triệu người tiêu dùng trong việc đầu tư vào một công ty tư nhân phi thực tế, tiền giấy đổi lấy tiền ảo", Greene viết trong đơn.

Mt.Gox là sàn giao dịch BitCoin lớn nhất thế giới.

Greene cũng chỉ ra số tài sản quy đổi của mình trên sàn giao dịch Mt.Gox là khoảng 25.000 USD. Trong khi đó, một báo cáo mới đây cho hay, có thể Mt.Gox đã bị trộm tiền dẫn tới sụp đổ, và số tiền bị mất cắp vào khoảng 400 triệu USD, tương ứng với gần 750.000 đơn vị Bitcoin, chưa kể 100.000 Bitcoin của chính Mt.Gox cũng "không cánh mà bày". Tổng số Bitcoin bị mất cắp tại Mt.Gox chiếm 7% Bitcoin trên toàn thế giới.

Mark Karpeles, Tổng giám đốc Mt.Gox (thứ 2 bên trái qua) trong buổi họp báo phá sản.

Đơn kiện này xuất hiện cùng lúc Mt.Gox nộp đơn xin phá sản. Mt.Gox có trụ sở tại Nhật Bản, Tổng Giám đốc là ông Mark Karpeles người Pháp. Trong buổi họp báo tuyên bố phá sản, Karpeles đã cúi đầu xin lỗi người dùng vì sự quản lý yếu kém của mình.

Ngọc Phạm (Tổng hợp)

Read More

Trang web giao dịch bitcoin Mt. Gox biến mất

(TBKTSG Online) - Trang web giao dịch bitcoin Mt. Gox ngày 25-2 không sử dụng được, dường như đã bị xóa. Điều này đồng nghĩa đồng tiền ảo bitcoin đang gặp phải vấn đề mới.

>> Ngày tàn của Bitcoin đã đến?

Mt.Gox có trụ sở tại Tokyo, Nhật Bản. Dữ liệu của Nhà cung cấp dữ liệu giao dịch bitcoin Bitcoin Charts cho thấy trang Mt. Gox bị ngừng lại lúc 11 giờ địa phương, tức 9 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam.

Sau khi nhận được thông báo, phóng viên cố gắng đăng nhập vàoMt.Gox thì thấy trang trắng, không có nội dung. Chỉ vài giờ trước đó, trang web Mt. Gox còn cập nhật giá giao dịch bitcoin.

Phóng viên các báo cố gắng liên hệ với các bên liên quan đến Mt. Gox qua điện thoại và e-mail nhưng không thành công.

Theo tin của các báo, Mt. Gox thua lỗ 744.000 bitcoin, tương đương 350 triệu đô-la Mỹ chủ yếu do bị hacker đánh cắp.

Đối mặt với mối lo ngại của thị trường về số phận của Mt. Gox, sáu Giám đốc điều hành (CEO) của các sàn giao dịch bitcoin lớn và công ty dịch vụ có liên quan gồm Bitstamp, BTC China, Kraken, Coinbase Blockchain.info, Circle Internet Financia cam kết sẽ hợp tác để đảm bảo an toàn nguồn vốn của khách hàng.

Tuyên bố của sáu CEO cho biết Mt. Gox làm mất niềm tin với khách hàng là hành động đơn độc, không phản ánh giá trị bitcoin và toàn bộ ngành công nghiệp bitcoin có vấn đề.

Tuy nhiên, tuyên bố chung của các CEO cho thấy những người tham gia bitcoin nói chung đang lo lắng sự cố Mt.Gox sẽ gây ra thiệt hại đáng kể cho hoạt động giao dịch bitcoin.

Giá bitcoin sụt mất 23% sau tin này, còn chừng 418 đô-la Mỹ/bitcoin. Trước đó giá giao dịch Bitcoin trên sàn Mt. Gox đã sụt thê thảm, còn chưa đầy 200 đô-la Mỹ/bitcoin vì người dùng đã nghe đồn về khả năng phá sản của Mt. Gox.

Những sự cố gần đây cho thấy bitcoin có thể tàn lụi vì áp lực từ bên ngoài, từ phía các chính phủ và những yếu kém nội tại của chính nó.

Read More

Sàn Bitcoin lớn nhất thế giới đóng cửa- 25/2

Thứ ba, 25/2/2014 23:09 GMT+7

•  
•  
•  
•  

Sàn Bitcoin lớn nhất thế giới đóng cửa

Mt.Gox, một trong hai sàn giao dịch Bitcoin lớn trên thế giới bất ngờ đóng cửa ngày 25/2, khiến hàng triệu USD của người chơi kẹt lại đứng trước nguy cơ mất trắng.

  Tiền ảo Bitcoin mất giá 20%

  Sàn Bitcoin lớn nhất thế giới bị tấn công

CEO Mark Karpeles của Mt.Gox đã từ chức, rút khỏi ban lãnh đạo hôm 23/2. Ảnh: AFP

Mt.Gox, nơi từng là một trong những sàn giao dịch Bitcoin lớn nhất thế giới giờ đây chỉ còn là một trang web trống. Cách đây không lâu, Mt.Gox là nạn nhân của một cuộc tấn công mạng và buộc phải ngừng cho thành viên rút tiền điện tử. TheoCNN, hiện có hàng triệu USD vẫn nằm tại đây, đồng nghĩa với nguy cơ mất trắng đang ở ngay trước mắt các nhà đầu tư.

Không chỉ đóng cửa website, Mt.Gox còn xóa luôn nội dung Twitter của mình và mới chỉ ngày 23/2 vừa rồi, CEO của sàn là Mark Karpeles đã từ chức, rời khỏi ban lãnh đạo.

Những thông tin trên gây hoang mang trong giới chơi Bitcoin, đẩy giá đồng tiền điện tử xuống 3%, còn khoảng 490 USD, mức thấp nhất kể từ tháng 11/2013. Mọi liên lạc với Mt.Gox tạm chấm dứt và cũng không có bất kỳ lời giải thích nào được đưa ra cho việc đóng cửa sàn.

Tuy nhiên, theo một tài liệu mà CNN có được mang tên “Bản phác thảo chiến lược khủng hoảng” thì Mt.Gox đã làm thất thoát tới 744.408 Bitcoin của người chơi, có giá trị khoảng 367 triệu USD và sàn này đang định đổi tên thành Gox.

Kể từ khi bị tấn công và phải tạm ngừng rút tiền, giá Bitcoin tại Mt.Gox đã giảm đáng kể, chỉ còn 130 USD, chưa bằng một phần tư giá trị đang được giao dịch tại các sàn khác. Các sàn đều khẳng định vụ bê bối gây tổn hại lòng tin người dùng của Mt.Gox là hậu quả từ những việc làm của đơn vị này, không phải ánh giá trị đồng Bitcoin hay toàn bộ hệ thống.

Evan Rose, Chủ tịch công ty Bitcoin Genesis cho rằng những vấn đề như của Mt.Gox hay các sàn khác chỉ ra rằng đồng tiền điện tử này thay đổi liên tục. “Những người đang tham gia vào hệ thống không nhất thiết phải là doanh nhân mà hầu hết họ tham gia bất chấp những rủi ro có thể gặp phải”.

Không giống như các loại tiền tệ khác, Bitcoin không chịu quản lý của ngân hàng trung ương hay bất kỳ chính phủ nào. Người ta tạo ra Bitcoin thông qua kỹ thuật được gọi là “đào”, thực chất là quá trình xử lý các thuật toán máy tính. Đồng tiền này trở nên phổ biến nhanh chóng và được nhiều đơn vị kinh doanh chấp nhận như một hình thức thanh toán thông thường.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều lo ngại về tương lai dài hạn của Bitcoin do thiếu luật và các quy định quản lý. Cùng với đó, Bitcoin tăng giá quá nhanh cũng nhờ một phần của trí tò mò và không hề ổn định. Những gì vừa xảy ra với Mt.Gox đã kéo theo rất nhiều lo ngại quanh đồng tiền điện tử đắt nhất thế giới này.

Khánh Linh

Read More

Toàn cảnh quá trình vận hành của tiền ảo Bitcoin

Read More

LHG - Câu chuyện đằng sau đồng tiền Bitcoin -TBKTSG

(TBKTSG Online) - Bitcoin không phải là đồng tiền điện tử đầu tiên, Linden của Second Life hay thậm chí Vcoin của VTC đã ra đời trước Bitcoin khá lâu. Tuy nhiên, sự tăng/giảm giá nhanh chóng của đồng Bitcoin trong vài tháng gần đây đã thu hút sự quan tâm khắp thế giới, làm dấy lên những cuộc tranh luận sôi nổi. Vậy đằng sau đồng Bitcoin là gì và số phận của nó trong tương lai sẽ ra sao?

Không ngân hàng, không biên giới. Chúng ta tin ở phép mã hóa - đó là khẩu hiệu của đồng tiền điện tử Bitcoin.

1. Tất cả các đồng tiền chính thức từ trước đến nay, dù là tiền giấy hay tiền điện tử, đều có một đặc điểm chung là phải được “quy về một mối”, nghĩa là do một thực thể duy nhất phát hành, bảo đảm và thực hiện chức năng “thanh toán bù trừ” (clearing) trong nhiều trường hợp. Lý do các đồng tiền chính thức cần phải có cơ quan nhà nước bảo chứng là để những người sử dụng nó tin tưởng vào khả năng “lưu trữ giá trị” của đồng tiền mà họ nắm giữ không bị mất quá nhanh (nên nhớ đây chỉ là điều kiện cần chứ không phải điều kiện đủ, nhiều đồng tiền chính thức nhưng vẫn bị mất giá quá nhanh và người dân/người sử dụng tìm mọi cách không phải nắm giữ chúng quá lâu). Bitcoin là đồng tiền đầu tiên không cần cơ quan nhà nước bảo chứng, ngay từ công đoạn phát hành cho đến chức năng “thanh toán bù trừ”.

Bitcoin lấy ý tưởng từ hình thức chia sẻ file ngang hàng thông qua bittorrent, tuy nhiên người sáng tạo ra nó, Satoshi Nakamoto, đã có những ý tưởng tuyệt vời để vượt qua những khó khăn mà một đồng tiền điện tử ngang hàng sẽ gặp phải. Trở ngại đầu tiên là ai sẽ là người phát hành tiền và cách thức phân bổ những đồng tiền mới được tạo ra như thế nào cho công bằng? Nếu bạn nhớ lại những đồng tiền bằng đá ở đảo Yap là những đồng tiền có tính chất phi chính thức (như nhiều đồng tiền là hàng hóa khác, cũng có tính chất như vậy), nghĩa là người dân tự tạo ra đồng tiền và tự trao đổi với nhau mà không cần cơ quan nhà nước can thiệp. Nhưng để có được những đồng tiền mới, người dân đảo Yap phải bỏ thời gian, công sức, và cả nguồn lực mới khai thác được. Ý tưởng đồng tiền mang chức năng “lưu trữ giá trị” cũng là “lưu trữ sức lao động” có từ thời cổ đại, được áp dụng ở đảo Yap vài thế kỷ trước, và đến năm 2009 đã được Satoshi Nakamoto áp dụng cho Bitcoin.

Trên nguyên tắc, tất cả những ai tham gia vào mạng lưới Bitcoin đều có thể tạo ra những đồng Bitcoin mới - quá trình tạo tiền mới này gọi là “khai mỏ” (mining). Có lẽ thuật ngữ "mining" được chọn không phải tình cờ vì quá trình tạo tiền này giống quá trình khai thác mỏ ở hai điểm quan trọng. Thứ nhất bạn phải bỏ công sức và thời gian để “đào”, bạn cũng cần phải có "vốn liếng" để làm việc này. Nếu bạn chỉ có "vốn" nhưng không biết cách hoặc không có thời gian thì bạn có thể cho thuê lại "vốn" của mình cho những người làm dịch vụ (sẽ giải thích rõ hơn bên dưới). Thứ hai, số Bitcoin bạn “đào” được giảm dần theo thời gian (một dạng nguồn tài nguyên không tái tạo) và thay đổi tùy theo số người tham gia “đào”, càng nhiều người đào thì thời gian và công sức bạn bỏ ra để có một Bitcoin sẽ tốn kém hơn.

Giá của đồng Bitcoin tăng vọt trong năm ngoái, từ dưới 10 đô la Mỹ hồi đầu năm lên gần 200 đô la vào tháng 4 và 1.100 đô la, ngang với 1 ounce vàng, vào cuối năm.

2. Vậy quá trình “khai mỏ” cụ thể như thế nào? Trước khi trả lời câu hỏi này cần nhắc đến thách thức thứ hai của một đồng tiền phi chính thức, đó là vấn đề “thanh toán bù trừ” cho hệ thống tiền tệ này. Ngoại trừ tiền giấy hai bên tham gia giao dịch có thể tự “thanh toán bù trừ” với nhau, các loại tiền điện tử khác (kể cả ngân phiếu và chuyển tiền điện tử, hay thẻ tín dụng dựa trên hệ thống tiền giấy) đều đòi hỏi phải có một (vài) trung tâm “thanh toán bù trừ”. Ví dụ khi bạn mua hàng bằng thẻ tín dụng, quá trình xử lý thường sẽ do một vài ngân hàng thương mại đảm nhận hoặc có thể có sự tham gia của ngân hàng trung ương hay các tổ chức tài chính quốc tế khi dòng tiền phải chảy qua biên giới (ví dụ Visa, Paypal, BIS). Quá trình này có thể sẽ diễn ra trong 1-2 giây nhưng cũng có thể trong vài ngày.

Mục tiêu của hệ thống Bitcoin là tạo ra một dạng tiền “ngang hàng”, nghĩa là quá trình xử lý có thể diễn ra giữa hai đối tác giao dịch hệt như khi thanh toán bằng tiền giấy hay một loại tiền hàng hóa nào khác. Nhưng làm thế nào người bán có thể đảm bảo đồng Bitcoin nhận được từ người mua không bị làm giả nếu không có một bên thứ ba kiểm tra? Ở đây khái niệm làm giả không chỉ đơn thuần là người mua tạo ra một đồng Bitcoin giả mà còn có thể là anh ta dùng một đồng Bitcoin thật mua hàng ở nhiều chỗ khác nhau. Giải pháp của Satoshi Nakamoto là dùng chính mạng lưới Bitcoin thực hiện chức năng thanh toán bù trừ và những người bỏ công sức và năng lực tính toán ra làm nhiệm vụ xử lý này sẽ được tưởng thưởng bằng những đồng Bitcoin mới.

Như vậy trên thực tế hệ thống Bitcoin không triệt tiêu trung tâm thanh toán bù trừ mà chỉ chuyển đổi các nơi này trong các hệ thống tiền tệ chính thức thành một trung tâm thanh toán bù trừ phi chính thức. Một điểm khá thú vị là giữa hệ thống Bitcoin và một hệ thống tiền chính thức hiện đại có một điểm tương đồng về khả năng làm giả tiền. Với một hệ thống tiền của một quốc gia, một người có thể làm giả tiền nếu anh ta có nguồn lực (kỹ thuật, tài chính, công sức) đủ mạnh để cạnh tranh với nhà phát hành tiền - ở đây là nhà nước. Trong hệ thống Bitcoin, một người có thể làm giả tiền nếu năng lực tính toán của anh ta cạnh tranh được với năng lực tính toán của những người còn lại tham gia xử lý cho hệ thống. Vì hệ thống Bitcoin còn khá nhỏ nên khả năng một cá nhân hay một nhóm người nào đó có thể tập hợp năng lực tính toán đủ lớn để làm giả tiền là một nguy cơ có thật và đó chính là điểm yếu của hệ thống tiền tệ này.

Để "khai mỏ" Bitoin cần có hệ thống máy tính khổng lồ, tiêu tốn rất nhiều điện năng. Ảnh Wired.com

3. Quá trình thanh toán bù trừ trong hệ thống Bitcoin như sau. Mỗi khi một giao dịch được thực hiện, chi tiết về giao dịch đó được thông báo công khai cho toàn bộ hệ thống và những người đang tham gia vào dịch vụ xử lý sẽ ghi lại giao dịch đó vào một sổ cái. Với những hệ thống tiền tệ chính thức thì trung tâm thanh toán bù trừ sẽ làm việc này và không ai có thể làm giả sổ sách được trừ khi bạn đột nhập được vào máy chủ và thay đổi nội dung của sổ sách. Trong hệ thống Bitcoin cuốn sổ cái được chia ra thành các khối (block), mỗi block có chứa hash (SHA-256) (sẽ giải thích bên dưới) của block trước nó và các giao dịch mới xuất hiện cùng với một con số ngẫu nhiên. Nhiệm vụ của các thành viên trong mạng lưới Bitcoin là tính ra hash cho những block mới xuất hiện. Việc tính hash cho một văn bản như giải thích bên trên không khó, nhưng Satoshi Nakamoto có một sáng kiến rất thông minh là yêu cầu số hashtính được phải nhỏ hơn một mức nhất định (có thể thay đổi được). Nếu chuỗi số hash bạn tính được lớn hơn mức này thì bạn phải thay đổi con số ngẫu nhiên trong block và tính lại hash mới.

(Về cơ bản hashing là một quá trình mã hóa một chuỗi dữ liệu thành một dãy số (hash) có chiều dài cố định và không bị trùng lặp. Ví dụ bạn có thể dùng phương pháp SHA-256 để hash một văn bản (với độ dài tùy ý) thành một chuỗi số có độ dài 256 bit. Chuỗi số này "độc nhất vô nhị", nghĩa là không một văn bản nào dù chỉ khác 1 ký tự có thể có hash giống hệt như vậy).

Tất cả các thành viên tham gia sẽ chạy đua với nhau để tính ra số hash "đúng" cho block mới được tạo. Một khi ai đó tính ra nó, các thành viên khác sẽ dễ dàng kiểm chứng và block đó sẽ trở thành ghi nhận giao dịch chính thức cho toàn bộ hệ thống. Khi bạn dùng một đồng Bitcoin của mình để mua một sản phẩm nào đó, người bán sẽ đợi đến khi nào giao dịch giữa bạn và anh ta được ghi chính thức vào một block được thừa nhận, nghĩa là hash đã đạt mức đã định rồi mới chấp nhận giao hàng. Tốc độ mạng lưới xử lý cácblock và tạo hash phụ thuộc vào 2 yếu tố: số người (và năng lực tính toán) tham gia vào nhiệm vụ xử lý giao dịch và mức độ khó của mức được đặt ra. Thuật toán của hệ thống Bitcoin sẽ thay đổi mức đã định (khi số người tham gia thay đổi) để đảm bảo cứ khoảng 10 phút sẽ có một block mới được tạo ra, nghĩa là khi số người tham gia đông lên thì sẽ khó đạt được hơn. Với những hoạt động mua bán trực tuyến thì độ trễ khoảng 10 phút này có thể chấp nhận được.

Đến đây chắc các bạn đã đoán được Bitcoin mới được tạo ra như thế nào. Thành viên nào giải được hashcho một block mới sẽ được "trả công" bằng một lượng Bitcoin mới phát hành. Do vậy “khai mỏ” những đồng Bitcoin mới chính là sản phẩm của quá trình xử lý giao dịch. Bạn muốn tạo ra tiền thì phải bỏ công (và năng lực tính toán) ra phục vụ cho cộng đồng. Ở điểm này hệ thống Bitcoin được thiết kế rất khéo léo và tốt hơn hệ thống tiền đá của đảo Yap hay thậm chí hệ thống kim bản vị trước đây trong lịch sử (người khai thác đá hay đi đào vàng hoàn toàn vì vụ lợi cho chính mình chứ không phải cho cộng đồng - ngoại trừ tăng tính thanh khoản cho nền kinh tế).

Ban đầu "tiền công" cho một block là 50 Bitcoin, sau đó số tiền này giảm 50% sau mỗi 210.000 block được tạo ra. Ý tưởng giảm dần số "tiền công" này có lẽ xuất phát từ khái niệm nguồn tài nguyên không tái tạo và sẽ làm cho tổng số Bitcoin lưu hành tiệm cận dần đến con số 21 triệu. Bên cạnh việc thu được các đồng Bitcoin mới, các thành viên có thể thu phí xử lý cho những giao dịch lớn, đây có lẽ là một giải pháp để thu hút số người tham gia trong tương lai khi số lượng Bitcoin tới hạn. Tất nhiên khi Bitcoin càng khó tạo ra thì giá trị của nó càng tăng, hay nói cách khác giá cả trong nền kinh tế sử dụng Bitcoin giao dịch sẽ bị giảm phát. Tuy nhiên tốc độ giảm phát (và tốc độ tăng cung tiền) có thể xác định trước khá chính xác, cho nên người ta sẽ tính toán giá cả chính xác dựa trên tốc độ giảm phát này. Đây cũng là ý tưởng của Milton Friedman kêu gọi bãi bỏ Fed và thay bằng một cái máy tính chạy một thuật toán xác định trước để tính ra tốc độ tăng cung tiền cố định.

Như đã nói bên trên, mọi thành viên trong hệ thống Bitcoin đều có quyền tham gia vào quá trình xử lý giao dịch để được nhận những đồng Bitcoin mới. Tuy nhiên điều này đòi hỏi bạn phải có máy tính mạnh và trình độ công nghệ thông tin để lập trình. Nếu không có kiến thức, bạn có thể cho thuê máy tính của mình cho những nhóm chuyên nghiệp có khả năng vận hành/quản lý hoạt động xử lý (nghĩa là thu thập thông tin về các giao dịch mới, tính hash, kiểm tra hash...). Tất nhiên máy tính của bạn phải nối mạng 24/24 và phải thực sự mạnh thì mới đáng (hầu hết các máy tính tham gia xử lý đều sử dụng GPU bên cạnh CPU để thực hiện các tác vụ tính toán song song).

Việc huy động một lượng lớn năng lực tính toán tham gia vào quá trình xử lý giao dịch có ý nghĩa quan trọng với hệ thống Bitcoin. Nếu số lượng máy tính tham gia quá ít, một kẻ giả mạo có thể huy động một lượng máy tính lớn hơn để tạo ra một sổ cái giả, nghĩa là tính ra hash cho các block mới nhanh hơn toàn bộ hệ thống.

Một quán cà-phê ở Hà Lan chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin. Hiện có khoảng 35.000 đơn vị kinh doanh chấp nhận đồng tiền này. Ảnh Wikipedia

4. Luật pháp của hầu hết các quốc gia đều cấm các tổ chức hay tư nhân phát hành một đồng tiền song song với đồng tiền quốc gia. Ngoài khía cạnh chính trị và văn hóa, nguyên nhân kinh tế của việc nhà nước độc tôn phát hành tiền liên quan đến hệ thống thuế quốc gia. Độc quyền phát hành tiền là một biện pháp hiệu quả để một nhà nước có thể thu thuế của dân, trực tiếp qua các thể loại thuế trực thu/gián thu hoặc gián tiếp qua lạm phát và phát hành tiền. Một trong những cách trốn thuế phổ biến ở hầu hết các nước là giao dịch bằng tiền mặt, Bitcoin với tính chất phi chính thức chính là "tiền mặt" trong thời đại mọi thứ đều "trực tuyến". Một khi giao dịch được thực hiện thông qua Bitcoin, nhà nước chỉ thu được thuế khi các bên tham gia "tự nguyện" đến nộp, sẽ cực kỳ khó khăn cho cơ quan thuế điều tra hay theo dõi các hoạt động kinh tế trong hệ thống Bitcoin. Tất nhiên vì Bitcoin do mạng lưới này tạo ra nên nhà nước cũng mất nguồn thu nhờ lạm phát.

Giống như Internet, hệ thống Bitcoin và đồng tiền Bitcoin sẽ không có biên giới (tất nhiên trừ những nước đặt tường lửa), nghĩa là Bitcoin có khả năng sẽ trở thành một đồng tiền thanh toán quốc tế nếu đồng tiền này không chết yểu. Thử tưởng tượng một ngày nào đó một doanh nghiệp dệt may nhỏ ở Việt Nam được Walmart thanh toán bằng Bitcoin trực tiếp, không thông qua một ngân hàng nào cả và cũng không bị nguy cơ "kết hối". Ở chiều ngược lại, một nhà đầu tư nhỏ ở một tỉnh lẻ của Việt Nam có thể dễ dàng mở một tài khoản và chuyển Bitcoin ra nước ngoài để "đánh vàng" trên một sàn giao dịch ở Dubai hay Hồng Kông mà không ai ngăn cấm được.

Trên tầm mức quốc gia và quốc tế, những vấn đề như chiến tranh tiền tệ, đầu cơ tiền tệ sẽ biến mất. Thặng dư hay thâm hụt thương mại sẽ chỉ là kết quả của khác biệt năng suất và tỷ lệ tiết kiệm chứ không liên quan đến tỷ giá nữa. Tất nhiên các ngân hàng trung ương cũng không còn vai trò gì và sẽ biến mất cùng với khái niệm chính sách tiền tệ. Một viễn cảnh khá giống với việc quay về lại kim bản vị.

Nhưng có một khác biệt quan trọng giữa kim bản vị và hệ thống Bitcoin. Nếu chỉ có "Thượng đế" mới tạo ra được nguyên tố thứ 79 với những đặc tính "vàng" như vậy, bất kỳ lúc nào cũng có thể xuất hiện một/vài Satoshi Nakamoto khác với những đồng Bitcoin mới có thể còn ưu việt hơn đồng Bitcoin hiện tại. Nghĩa là giới buôn ngoại tệ sẽ không lo thất nghiệp còn Friedrich Hayek sẽ "mỉm cười nơi chín suối" vì mơ ước về một đồng tiền mang tính cạnh tranh không thuộc về một nước nào cả trở thành hiện thực.

link:http://www.thesaigontimes.vn/Home/taichinh/tiente/109336/

Read More